ايراندا تورک سؤزلري نين بعضي ايجتيماعي يئرلرده ايشلنمه سينه قاداغا قويولدو

ايراندا تورک سؤزلري نين بعضي ايجتيماعي يئرلرده ايشلنمه سينه قاداغا قويولدو

ايرانين تيجارت ناظیرليگي نين شرقي آذربايجان ايداره سي ويلايتده دوکان تابلولاري، ويترينلر، ارزاق ماللاري، يئرلي ايستحصالات و رئکلاملاردا تورک سؤزلري نين ايشله ديلمه سيني ياساق ائديب. بايباک خبر سايتي بو حؤکم هاقدا ياييلان سندلردن بيريني درج ائديب

تيجارت ناظیرليگي بو حؤکمو آوقوستون 19-دا وئريب. ايراندا ايسلام اينقيلابيندان سونرا آوروپا منشه لي آدلار ياساق ائديلسه ده، آذربايجان ويلايتلرينده دوکان و منطقه ده ايستحصال ائديلن ماللار اوچون تورک آدلاري نين ايشله ديلمه سينه ايمکان يارانميشدي. عئيني زاماندا آنا ديلي و ميللي ديرلرينه حؤرمتله ياناشين آذربايجانلي دوکان صاحیبلري «کوروغلو»، «بابک» و «ستتار خان» کيمي آدلاردان داها چوخ ايستيفاده ائديرلر. لاکين، بو آدلارين لاتين اليفباسيندا يازيلماسينا ايجازه وئريلميردي.

سون بير نئچه ايلده ايسه بو کيمي آدلاري داشييان دوکان صاحیبلري «پانتورکيزم» ايتتيهامي ايله تعقيب ائديلير، يئني ايستحصالات، دوکان و حتّی بعضي حاللاردا اؤولادلارينا آذربايجان آدلاري سئچمک ايسته ينلره وثيقه وئريلمير.

ايراندا تورک سؤزلري نين قاداغان ائديلمه سينه داير سون حؤکم آنا ديلينده مکتبلرين آچيلماسي طلبي ايله يئني آکسييالارا حاضيرليق گؤرولدويو واختا تصادوف ائدير. 1- مئهر ايراندا يئني درس ايلي نين آچيليشييلا علاقه دار آذربايجان فعاللاري آنا ديلي نين تدريسيني طلب ائدن آکسييالارين کئچيريلمه سينه حاضيرلاشيرلار.

 

http://www.zanjani.blogfa.com/post-37.aspx

سولئیمان اوغلو

سولئیمان اوغلو

خوُرداد آیاقلانماسی؛ ایلک اوُلوسال-کوتله سل دئوینیم(حرکت) اولاراق، گونئی آذربایجان تورک اوُلوسونون، چاغداش تاریخی نین «آیدینلانماجی- قوُرتولوشجو» سوره جی نین ده، بیر باشلانقیجی گیبی، کندی سارسیلماز وارلیغینی گؤزلریمیزین اؤنونده سرگیله میشدیر. کیمی آذربایجان آیدینلاری؛ بو گؤرکملی، اولدوقچا درین، گنیش دئوینیمی، یالنیزجا سیاسال-توپلومسال اولاراق، دگرلندیرمکده دیرلر. یا دا ان آزیندان؛ یالنیزجا بو آچیدان، اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسینی، اینجه لمه یه، آیریشدیرما(آنالیز ائتمه یه)یا قالقیرلار. بو چئشیت یاناشیمین؛ نه دئنلی(قدر) یئترسیز، آیریجا یانیلتیجی اولدوغونو آنلاماق ایچین، یوُرویوشلرده، گؤستریلرده سسله نن «ساوسؤز»لری (سلوگانلاری/شعارلاری) بیر کئز داها تیتیزجه سینه گؤزدن گئچیرمک گرکیر.

اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسی؛ گنل گونئی آذربایجان «آیدینلانماجی-قوُرتولوشجو» دئوینیمی ایچه ریسینده، اله آلینماسی گرکن، تاریخسل بیر اولغو(واقعه-فاکت)دور. آیریجا بو دئوینیمین؛ کؤکلری نین داها چوق اسکیلره دایاندیغینا قارشین(رغمن)؛ گوچله نمه سی، یاییلماسی، گنیشله نمه سی، قاپساملی یئنی بیر آشاما(مرحله)یا گیرمه سی ایسه، داهادوغروسو، سوویتلر بیرلیگی نین چؤکوشو ایله قوُزئی آذربایجانین، یئنیدن باغیمسیزلیغینا قاووشدوقوندان سونرا باشلادیغی دا، دانیلماز بیر گرچک دیر.

دوغال اولاراق؛ ۱۹۹۰ اؤنجه سی دیلسل، کولتورئل «اوُیانیشجی» دئوینیمین ده کؤکلرینی، گونئی آذربایجان تورکلری نین تاریخسل اورتاق بیلینچ آلتی(=قاموسال بیلینچ آلتی)لاریندا یئرله شمیش، باشدا «تبریز اؤزئک(مرکز)لی مشروطیت دئوریمی» اولماق اوزه ره، اؤزللیکله «۲۱ آذر دئوینیمی» ایله «دئوریم سونراسی»(۱۹۸۱ لرده) اورتایا چیقان، شریعتمدارچی «باش قالدیری»(عصیان)دا آراماق گرکیر.

گنل لیکله هر بیر دئوینیمین؛ اؤزللیکله ده گونئی آذربایجان آیدینلانماجی-قوُرتولوسجو دئوینیمی نین، باشلیجا ایکی اؤنملی؛ اولوشدوروجو یاپیسال(ستروکتورال) آناتملی اولدوغونو ساپتاماق(تثبیت ائتمک) اولور:

۱-سیاسال-توپلومسال-تاریخسل:(اوست یاپی اولاراق).
۲- دیلسل-دوشونسل-کولتورئل: (آلت یاپی اولاراق).

منیم بورادا اله آلاجاغیم؛ خوُرداد آیاقلانماسینا گنل اولاراق، دوشونسل(فیکری) بیر باخیش اولدوغو ایچین، توپلومسال-سیاسال-تاریخسل بویوتلارینا توخونولمایاجاقدیر. بواسکیک لیگین؛ اوُزمان(متخصص) آرقاداشلارجا گیده ریلمه سینی اوُماریم.

اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسیندا؛ سسله نن ساوسؤزلر(سلوگانلار)، گؤز اؤنونه آلینیرسا، اوُلوسوموزون ایستکلری، دیلکلری، نه ایله نه لری آرادیغی دا، آچیقلیغا قاووشاجاقدیر. سؤزقونوسو ساوسؤزلردن(سلوگانلاردان)؛ چیقاردیغیم ایلکه لری آشاغی-یوُقاری، شؤیله سیرالاماق اولور:
آ)-تورکلوک (گنیش تورک دیل-کولتور جوغرافیاسی گؤز اؤنونه آلینمیشدیر).
ب)-اوُلوسال لیق (قوُزئی ایله گونئی آذربایجان-ین تاریخسل کولتور جوغرافیاسی وُورغولانمیشدیر).
ج)-ائگیتیم-اؤگره تیم-بیلیشیم-آنلاتیم(ایفاده) اؤزگورلوگو (چاغداش-مودئرن-لاییک کولتور جوغرافیاسی نین آلتی چیزیلمیشدیر).

بو اوچ ایلکه(پرنسیپ) ایله؛ گونئی آذربایجان تورکلری، «آناتمل کیملیک»لرینی ده اورتایا قویموش اولورلار. «کیملیک» (بورادا «اوُلوسال کیملیک»)؛ آدلانان قاورامین اولوشما-گلیشمه سوره جی ایسه، آیرینتی(دئتآی)لارا گیرمه دن، اولدوقچا گنل بیر بیچیمده اله آلیناجاقدیر. کولتور فلسفه جیلرین ده؛ وورغولادیغی اوزه ره:«بیره ی(فرد)ین ایلک اؤنجه، کندی سییله باشقا بیره یلر، سونرا ایچینده یاشادیغی توپلوملا باشقا توپلوملار، داها سونرا دا، ایلیشکین(آیید) اولدوغو سویلا، اوبیر سویلار آراسینداکی آیریم(فرق)لاری دوُیومساییپ-گؤرمکله باشلار. بو سورچده بیره ی؛ بیر کیملیک سورونو ایله قارشی-قارشییا قالیر». اؤزللیکله گونئی آذربایجان گیبی ؛ دیلی، کولتورو، تاریخی یاساقلانمیش، بوتون اؤزدئکسل(مادی)- تینسل(معنوی) وارلیغی تالانمیش بیر اوُلوسون، بو سورونو داها دریندن یاشاماسی، بیلینجینه وارماسی، اولدوقچا دوغال دیر.

قوُشقوسوز؛ «باشقا»لاریندان اولان آیریمینی آلغیلامایان، بو آیریملارین آییرتینا وارامایان، تاریخسل-جوغرافیاسال-سویسال دگرلر بوتونونو اولوشدران، «اوُلوسال کیملیگی»، بیر دیلسل، دوشونسل، کولتورئل تمل وارلیق گیبی، «بیره یسل من لیک» اولاراق گؤره مه ین کیشی نین، من لیگی ده، کیملیگی ده، اوُلوسچولوغو دا، اولاماز. بؤیله جه: «آیریملی لیق»دان «من لیک»لر، منلیکلردن «کیملیک»لر، کیملیکلردن «اوُلوس»لار، اوُلوسلاردان ایسه، «اوُلوسچولوق»لار دوغار. اوُلوسچولوق دئدیگیمیزده؛ کندی کؤکونده بیر «کیملیک سورون=پروبلئم»واولاراق، اوُلوسال بیر «بیلینچ له نمه» سوره جی دیر داها دوغروسو. بو باقیمدان؛ اوُلوسچولوق دوُیغو-دوشونجه سی، بلیرلی(معین) بیر «بیلینچ*» ایله یئتکین، گلیشمیش بیر «دیل» ایله «کولتور» اولغونلوغونو دا گرکلی قیلاراق، «بیره یسل من لیک» قاورامییلا گؤستره جگیم، تمل وارلیق اوزه رینه قورولماقدادیر.

«بیره یسل من لیک»؛ فلسفه جه بیر قاورام اولاراق، دئکارت(Descartes)ین اونلو(مشهور) «دوشونورم؛ اؤیله ایسه وارام» ایلکه سیندن قایناقلانماقدادیر. بیلیندیگی اوزه ره؛ ایلک کئز اولاراق، مودئرن فلسفه ده، دئکارت «منEgo**»ی «دوشونن تؤز(جئوهر)» اولاراق دگرلندیره رک، «مودئرن اؤزنل لیگین=سوبژکتیویته نین» ده قوروجوسو اولموشدور. «من»؛ بیر کیمسه نین کیشی لیگینی اولوشدوران تمل اؤگه(عنصر) اولاراق، «بیره یسل بیلینچ» ایله «من لیک بیلینجینی» ده اولوشدورور. «من»؛ اؤزللیکله بیره یسل لیگین تمل داشی اولان «اؤزنه»(فاعیل) اولاراق، بوتون بیلگی لرین اؤزنه سی، نسنه سی دیر ده. دئکارتدان سونرا؛ اؤزللیکله آلمان دوشونورو فیشته(Fichte) فلسفه سی نین تمل قاوراملاریندان بیری اولاراق: «من» سالتیق(مطلق) یاراتیجی ایلکه دیر، گیبی اورتایا قونولور.

بو آرادا؛ «بیلینچ» کندی سینی من لیک نیته لیگی ایله «من-اولمایان=Non-Moi»دان آییریر. «ائورن»ه قارشی قویان «من» اولماسایدی، «من اولمایان=ائورن» ده اولمازدی. ائورن؛ «من اولمایان» دیر، دئر فیشته(Fichte). بو آنلامدا «من» «بیلینچ»ین اؤزدئشی دیر. باغیمسیز بیر ائتمن(عامل/فاکتور) اولاراق، یاراتیجی «من»نین اوچ تمل یاپی یی ایچه ردیگی ده، گؤزاؤنونه آلینمالی دیر: دوشونسل لیک، دویغوسال لیق، ایسته نچ(اراده). بیر سیرا فلسفه جیلره گؤره؛ هئگئل(Hegel) «من»نین ان گؤزل تانیم(تعریف)ینی یاپمیشدیر: «من» کندی نین بیلینجی دیر.

بورادا اله آلدیغیم «بیره یسل من/ لیک***»؛ بیره یین، کندی وارلیغی نین بیلینجینه وارماسی، کندی وارلیغی نین بیلینجی آیریمیندا اولماسی اولاراق، ایلک اؤنجه کندی من لیگی نین آیریلماز اؤگه سی اولان «کیشی لیگی»( شخصیت) ده اورتایا قویار. «کیشی لیک»؛ ائورنده یئرینی بولموش؛ بیر کیمسه یه اؤزگو(خاص) بلیرگین اؤزللیک، تینسل نیته لیکلر ایله کیشی نین اؤزه ل اؤز یاپیسی، ایرا(سجیه/کاراکتئر)سی دئمکدیر. کیشی لیگی؛ اؤزگور بیر بیره ی اولاراق یانسیتان، بلیرگین لشدیرن ائتمن ایسه، «بیره یسل من لیک»دیر. آیریجا؛ «بیره یسل من لیگه» واران بیر کیمسه، کندی کیشی لیگی ایله «بیره یسل بیر کیملیک» قازانیر. «ائییتیشیمسل(دیالئکتیک سل)» بیر ایلیشکده بولونان بو «آلت کیملیکلر»، سورکلی بیر-بیرینی ائتکی له مکده دیرلر. بؤیله جه؛ بیره یسل من لیک، بیره یسل کیملیگی، بیره یسل کیملیک ایسه، «اوُلوسال کیملیگی» اولوشدورار. اوُلوسال کیملیک؛ اوُلوس ایله اوُلوسچولوغون آناتمل یاپیسینی دا اولوشدورار. بو اؤگه لرین اولمادیغی بیر توپلومدا، گرچک آنلامدا، مودئرن، اؤزگور بیر اوُلوس ایله اوُلوسچولوقدان قونوشولاماز.

آیریجا؛ اوُلوسچولوق مودئرنلیگین(مودئرنیته نین) قاچینیلماز سونوجو اولاراق، مودئرن دوشونجه تاریخی نین ده، آیریلماز بیر پارچاسی دیر. هر اوچ ایلکه ده؛ مودئرن قونو-قاورام اولدوقلاری ایچین، مودئرن یؤنتم(مئتود) ایله مودئرن دوشونجه چرچیوه سینده آراشدیریلیپ-ایرده لنمه لی دیر. باشقا بیر دئییشله؛ مودئرن بو اوچ ایلکه یی اورتایا چیقاران، داها دوغروسو مودئرن باتی فلسفه سی ایله «آیدینلانماجی دوشونجه»نین، دوغال اورونو اولدوغو دا، گؤزدن قاچیریلمامالی دیر. بو اوچ ایلکه یی بوشو-بوشونا؛ تورک-ایسلام تاریخینده آرایانلارین، هئچ بیر سوموت(کنکرئت)، گرچک سونوجا وارامایاجاقلاری نین دا، بورادا آلتینی قویوجاسینا چیزمک گرکیر.

قونویو سوردورمه دن؛ گرکلی ساندیغیم «آیدینلانما/آیدینلانماجی» ایله «اوُلوس/اوُلوسچولوق» قاوراملارینا، قیسا بیر آچیقلاما گتیرمه نین، اولدوقچا یارارلی اولدوغونو سانیرام:

«آیدینلانما/آیدینلانماجی دئوینیم» دئدیگیمیده: اون یئدینجی یوزییلدا اینگیلئره ده؛ ف. بیکن(Francis. Bacon)، لوکه(John Locke)، هوبس(Thomas Hobbes) هوم(David Hume) گیبی «دئنه یجی»(آمپیریست)لرله باشلامیش، اون سکیزینجی یوزییلدایسا، فرانسا ایله آلمانیادا اولغونلاشمیش، بوتون آوروپا-دا ائتکین(فعال/اکتیو) اولموش، دوشونجه بیچیمینی ائرئک(قصد/مقصد) له ییره م. آیریجا بو دئوینیمین؛ ائگه من(حاکیم) اولدوغو دؤنم، «آیدینلانما چاغی»(اوُس چاغی) دا آدلاندیریلمیشدیر.

قارانلیق چاغین ایلکل، باغناز(فاناتیک)، ایناقسال(دوگماتیک) اوُس قارشیتی اینانچلارینا یؤنه لیک کسکین، آجیماسیز بیر الشدیری(تنقید) یوروتن آیدینلانماجی دوشونورلر ایچین: باشدا دینسل-تؤره سل(اخلاقسال) اینانچلار اولماق اوزه ره؛ یالنیزجا گنل-گئچر، ائورنسل اوُسون، الشدیرئل سوزگه جیندن گئچیریلن نسنه لر-اولغولار-اولایلار، گرچک اولاراق منیمسه نمه لی دیر. اؤزللیکله فرانسادا؛ دیدرو(Denis Diderot)، دالامبئر(Jean Le Rond d´Alembert)، ولتئر(Voltaire)، روُسو(J. J Rousseau)، منتئسکییو(Montesquieu) گیبی دوشونورلرین چابالارییلا کؤکلو-سویلو بیر دوشونجه بیچیمی اولاراق گلیشن، آیدینلانماجی دوشونجه یه گؤره: اینسان اوغلونون بیریجیک قیلاوُوزو(یول گؤستریجیسی)، «اوُسUS»(عقل)دور. اینسان آنلاییشی(ذهنییتی) ایله بیره یین بیلینجینی، بیلگی نین ایشیغیندا آیدینلاتما یؤنونده یوروین، آیدینلانماجی دوشونورلر: کندی چاغلارینی، «فلسفه جه الشدیری چاغی» اولاراق اینسانجیلیق، اوُسچولوق، ایره لی له مه جیلیک، ائورنسل جیلیک چاغی یاپدیلار. «دونیانین سینیرلاری دوغاجا دئگیل، اوُلوسال سینیرلارجا چیزیلی، اینسانسال بیر دونیا اولدوغو دوشونجه سی، «اوُلوس-بیره ی» قاورامینی، «امّت-کیلیسا» آنلاییشی اؤنونده اورتایا چیقاردی. دونیانین تانریجا یاراتیلمشدیرسا دا؛ او آرتیق، اینسان اوغلونون الینده دیر.

بونا گؤره دونیا؛ اینسانلارین دگرلری، توتقو(ایحتراص)لاری، اوُموتلاری ایله قورخولارییلا بلیرله نن، اینسانسال بیر ائوره(فاز/مرحله) ده بولونماقدادیر. بو ائوره ده؛ اینسانین ائورنسل دوغاسینا سونسوز بیر اینانچ بسله نمیشدیر. آیدینلانماجی دوشونورلرین ساوسؤزه چئوریلمیش بیر اؤزدئییشلری(آفوریزملری) واردیر: اینسانسال اولاراق؛ هئچ بیر شئی مانا یابانجی دئگیلدیر. آیدینلانماجیلار: اینسان اوُسونو؛ بیلگی اؤلچوسو اولاراق دگرلندیردیلر. اؤرنه گین: اینسان وارلیغی اوُسلو بیر وارلیق اولدوقوندان؛ ریاضیاتین ان سویوت(مجرد)، ان قارماشیق(کومپلئکس/مرکب) دوغرو(حقیقت)لارینی آنلاما، آنلاییپ-اؤگرندیگی بو دوغرولاری ایسه، ائوره نه اوُیغولاما اولاناغینا دا یییه دیر، دئرلر. «اوُس» اینسانا؛ تاسارلانمیش(ذیهینده حاضیرلانمیش) گؤزلم(مشاهیده) ایله دئنه یلره(تجروبه لره) دایاناراق، دوغا(طبیعت)یلا ایلگیلی سورولار-سوروپ، یانیتلاما اولاناغی(ایمکانی) دا ساغلامیشدیر.

آلمانیادا؛ آیدینلانما دئوینیمی ۱۷۸۴-ده، اؤزللیکله اونلو فلسفه جی، کانت(Kant)-ین «آیدینلانما نه دیر؟ سوروسونا یانیت»، یازیسییلا باشلایاراق، فیشته(Fichte) شئلینگ(Schelling)، لئسینگ(Lessing)، گؤته(Goethe)، هئگئل(Hegel) ایله سوردورولموشدور. گله نکچی؛ دینجی، باغناز، گئریجی آنلاییشلارا قارشی، ایره لی له مه جیلیگی آماچلایان، آیریجا «قاتی/آری اوُسچولوغا» دا قارشی، دوُیغولارلا دئنگه له نن آراشدیریجی اوُسچولوغو ساوُونان، آیدینلانماجی دوشونورلرین دوشونجه لرینی، کانتI. Kant) قیسا بیر بیچیمده دیله گتیرمیشدیر: «آیدینلانما»؛ اینسان اوغلونون، کندی سوُچو یوزوندن دوشموش اولدوغو، ائرگین(یئتیشمیش/کماله ائرمیش) سیزلیک دوُروموندان قوُرتولماسی دیر. ائرگین سیزلیک ایسه؛ اینسانین کندی اوُسونو(عقلینی) قوُللانماماسی دیر… آیریجا چاغیمیز تام آنلامیندا؛ الشدیری چاغی اولدوغو ایچین؛ هئچ بیر وارلیق الشدیریدن قاچاماز. دین قوُتسال لیق آدینا، دئولت یاسالار(قانونلار) آدینا، بوشو-بوشونا الشدیریدن قاچیرلار.

اؤزه ت اولاراق؛ آیدینلاماجی دئوینیم، آوروپا دوشونجه اورتامینی، اؤزللیکله فرانسادا، آلت-اوست ائدیپ، بؤیوک فرانسا دئوریمینه ده یول آچاراق: اوُسون اوستونلوگونو، یاسالار اؤنونده ائشیت لیک(تساوی)، اؤزگورلوک(حریت)، بیره یسل لیک(فردیت)، لاییک لیک (دین ایله دئوله تین بیر-بیریندن آیریلماسی، اؤزللیکله ائگیتیم-اؤگره تیم آلانیندا) گیبی مودئرن چاغیمیزین، آناتملینی اولوشدوران دوشونسل-توپلومسال قاوراملاری، گرچک لشدیرمه یی ده باشاردی.

آچیقلانماسی گرکن ایکینجی قاورام ایسه؛ «اوُلوس ایله اوُلوسچولوق»دور. بیلیندگی اوزه ره؛ «اوُلوس اؤنجه سی» اوغوز تؤره سینده، اوُلوس، «بوُدون»(خالق/قوم)ون بیر پارچاسی ایدی. «اورخون آنیتلاری»ندا: «تورک اوغوز بگلری! بوُدون ائشیدونگ! اوزه تنگری باسماسار، آسرا ییر تئلینمه سه، تورک بوُدون، ایلی نگین-تؤرونگین کیم آرتاتی(اوُداچی ائرتی): تورک، اوغوز بگلری، تورک بوُدونو ائشیدین! اوسته گؤک باسماسا، آلتدا یئر دلینمه سه، تورک بوُدونون، ائلینی-تؤره سینی کیم بوزا بیله جکدی****؟…» دییه «منگو(ابدی) داشلارا» قازیلمیشدیر. بو دا؛ اوگونکو تورک توپلومونون، «بوُدونسال» تمل بیچیمینی آچیقجاسینا گؤسترمکده دیر آنجاق. «تورک دیلی ائتیمولوژی سؤزلوگو»نون یازدیغینا گؤره؛ «اوُلوس» سؤزجوگو: اسکی تورکچه ده کی«اولوش»Ülüşدن(بؤلوم، کسیم، توپلولوق آنلامیندا) گلمکده دیر. آیریجا «اولئشüleş» (بؤلوم، پای) ایله ائش کؤکه نلی اولاراق، «اوُلوشuluş» (اوُلوس، اؤلکه، اوُیغورجادا)، اولوشuluş (کؤی، ائل، کاشغرلی ده) آنلاملارینی دا ایچرمکده دیر.

تورکلرده «ائل-اویماق-بوُدون-بویboy» بیرلشمه لرییله، اوُلو، گنیش خاقانلیقلارین قوُرولدوغو، تاریخسل، گرچک بیر اولغودور. آنجاق مودئرن اوُلوس آنلاییشی(ذهنییتی)؛ مودئرن دوشونجه نین اورونو اولاراق، اوُلوسال بوتونلوکلرین، دئمک، اورتاق دیل ایله کولتور دگرلری اورتایا قویان توپلوملارین، اون آلینجی-اون یئدینجی-اون سکیزینجی یوزییلاردا اولوشدوردوغو، «صنایع لشمه سونراسی» بیر قاورام دیر. اوُلوس(ناسیونNationلاتینجه: Natio «دوغماق»دان گلیر.) قاورامی؛ یئنی بیر اینسان توپلولوغو بیچیمی اولاراق، اوُلوسلارین دوشونسل، تاریخسل-توپلومسال-ائکونومیک اولوشماسی سوره جینده اورتایا چیقمیشدیر.

هر اوُلوسون کندینه گؤره؛ اؤزگو(خاص) یاپیسال، گلیشیمسل، ائوریمسل(تکاملی)، چئوره سل(جوغرافیایی محیط)، دیلسل، کولتورئل، ائکونومیک اؤزللیکلری اولدوغو ایچین، بیر اوُلوسا باغلی اولما بیلگی سییله اولوشان «اوُلوسال بیلینچ»، تاریخسل سوره چده، او اوُلوسون بیره یلرینه، اوُلوسونون چیقالارینا قاتقیدا بولونما گؤره وینی (یورتداشلیق گؤره وی) ده یوکلر. بیر اوُلوسون؛ دوشونسل، توپلومسال، تاریخسل، ائکونومیک گلیشمه سییله بیریکن(ذخیره اولان)؛ اؤزدئکسل(مادی)-تینسل(معنوی) بوتون دگرلر، «بیره یسل من لیک» ایله «بیره یسل کیملیک» سؤزگه جیندن گئچیره ک، «اوُلوسال دیل» اوزه رینه قوُرولموش «اوُلوسال کولتورو» اورتایا چیقاریپ، تاریخسل سوره چده «بیر ی(فرد)»لرین اؤزللیکله «گؤنوللو قاتیلیمی»یلا، اؤزگور، باغیمسیز بیر اوُلوسو اولوشدورار. مادام دؤ شتئل(Madame de Staёl)ین ده وورغولادیغی گیبی: آنجاق اؤزگور اولان بیر اوُلوسون بللی بیر اؤزیاپیسی(کاراکتئری) واردیر. بو اؤزل اؤزیاپی اولمادان؛ گرچک آنلامدا مودئرن بیر اوُلوس اولوشاماز. سؤزقونوسو «اؤزیاپی» ایسه؛ مودئن آنلامدا، اوُلوسو اولوشدوران اؤزگور «من»لر ایله «بیره یلر»ین دوشونسل، کولتورئل، تینسل، تاریخسل اورتاق آنلاییشلاری دیر.

«اوُلوسچولوق»؛ مودئرن چاغیمیزین اینسان اوغلونا سوندوغو، باشلیجا ان اؤنملی دوشونسل-توپلومسال-سیاسال قاوراملاردان بیری اولاراق، چئشیتلی یؤنلردن ده یوروم(تفسیر)لانمیشدیر:

۱- سیاسال-کولتورئل قوُرتولوشجو اوُلوسچولوق. «ائرکین(لیبئرال) اوُلوسچولوق» اولاراق دا آدلانان؛ بو تور(نوع) اوُلوسچولوقون دونیادا ایلک اؤرنه گی ایله اؤنده ری، (لئنین-ین ده وُورغولادیغی اوزه ره)، مصطفاکمال پاشا آتاتورک دور. آیدینلانماجی دوُشونورو ژان ژاک روُسو(Rousseau)نون؛ هر بیر اوُلوسون ائگه منلیک(حاکمّیت) حاققینا یییه اولدوغو ایلکه سیندن یولا چیقاراق، اینسانلیغین دوغال اولاراق، اوُلوسلار توپلولوقوندان، هر اوُلوسون آیری بیر کیملیگه یییه اولدوغونون، بویوزدن اوُلوسلارین اؤرگه نسل(اورگانیک) توپلولوقلار اولدوغونو اؤنه سوره ر. بو دوُشونجه ده؛ بوتون اوُلوسلارین ائشیتلیگی نین(تساوی) آلتی قویوجاسینا چیزیله رک، بیر دئوله تین سینیرلاری نین، اوُلوسلا اوُیوملو اولماسی نین گرکدیگی ده وورغولانیر.

قوُرتولوشجو اوُلوسچولوغون دوشونسل باشلیجا تمللری؛ «کولتورئل اوُلوسچولوق»دور. کولتورئل اوُلوسچولوغون دوشونسل تمللری ده؛ آلمان دوشونورلری هئردئر(Herder) ایله فیشته(Fichte) جه: اوُلوسون بوُدونسال(ائتنیک)، کولتورئل بیر وارلیق اولاراق، تانیملانماسینا دایانماقدایر. هئردئر؛ اوُلوسال بیر توپلولوغون اؤزیاپی سیندا بوُلونان، اؤنجه لیکله اونون دوغال(طبیعی) چئوره سی نین ائتکی سینین اولدوغونون آلتینی چیزه رک، اوُلوسون آییرت ائدیجی بیر دیل، کولتور، بوُدون تینی(خالق روحو)جه بیچیمله ندیگینی اؤنه سورموشدور. هئردئر(Herder)-ه گؤره«اوُلوس؛ توپلوم چئوره سینده کی دوغال اولاریلاردان ائتکیله نیر. بونا گؤره اوُلوسال بیر توپلولوغو باشقالاریندان آییران گله نک(عنعنه)، یاشاییش، دوشونجه بیچیملری ایله گله نکلر گیبی اؤزیاپیسال اؤزللیکلر اورتایا چیقار». او: اوُلوسلار چوق اسکیدن بری واردیرلار. گله جکده ده وارلیقلارینی سوردوره جکلری اولدوقجا دوغال بیر دورومدور، دئر. «اوُلوس-دئولت» قاورامی دا بو دوشونجه نین کؤکوندن قایناقلانمیشدیر.

۲- یاییلماجی-عیرقچی اوُلوسچولوق(امپئریالیست-راسیست اوُلوسچولوق)؛ اون دوققوزونجو یوزییلدا، سؤمورگه جیلیگین یاییلماسی، گوچله نمه سییله اورتایا چیقاراق، «یئنیدن دوغوش=رؤنئسانس)» دؤنه مینه دک، گئرییه گؤتوروله بیلیر آنجاق بو تور اوُلوسچولوق. گنل لیکله؛ گئچمیشین بؤیوکلوگو سؤیله نی(اسطوره سی) ایله پارلاق اوُلوسال گئچمیش اؤزله م(حسرت)ییله یاشایان، سالدیرغان، عیرقچی، فاشیست بیر اوُلوسچولوغو یایاراق، باشقا اوُلوسلاری آشاغیلایپ، سؤمورگه جی-یاییلماجی: «یؤنه تن اوُلوس ایله یؤنه تیلن اوُلوس»، دوشونجه سینه دایانیر. آچیق اؤرنه گی آلمانیادا؛ «آریانیزم/آریاییزم» ایله اورتایا چیقمیش(اینگیلیس یازاری چمبئرلین(H. chemberlin)ین سایریلیقلی دوشونجه لرینه دایاناراق)، سونرالار ایسه، سؤزده فارس آیدینلارینجا «ایران»ا داشینمیش، ییرتیجی-فاشیست فارس رئژیملرینجه، گنیش بیر آلاندا اوُیغولانمیش، اوُیغولانماقدادیر دا.

چاغداش تورک تاریخینده؛ تورک دوشونورلرینجه قوُرام(تئوری)لاشدیریلمیش اوُلوسچولوق، تورکچولوک(یوسوف آقچورا، ایسماعیل کاسپیرالی، علی بگ حوسینزاده، احمدآقاوغلو، ضیا گؤک آلپ)، بیلیندیگی اوزه ره، مودئرن باتی دوشونجه سی ائتکیسی سونوجوندا اورتایا چیقمیشدیر. دوغرو-دوزگون؛ ایره لیله مه جی، اینسانجیل(هوُمانیست)، قوُرتولوشجو-آیدینلانماجی، بیلینچلی بیر اوُلوسچولوقون(تورکچولوگون) کؤکونده، دوغال اولاراق، «اوُس»(عقل) گیبی ائورنسل(جهانشمول)، بیر قاورام اولدوغونو ساندیغیم، «مودئرنیته» ایله «لاییک لیک» ده، بولونماقدادیر. تورک-ایسلام دونیاسیندا بو گرچگی دریندن آنلاییپ-قاورایان؛ بیریجیک اؤنده ر، مطصفاکمال پاشا آتاتورک، ایلک دوشونور ایسه میرزه فتحعلی آخوندزاده(باق! اؤزللیکله «اوچ مکتوب عین الدوله»یه) اولموشدور. مودئرنیته ایله لاییک لیگی منیمسه یه چالیشان بیر اوُلوس؛ اونو فلسفه جه بؤلونمز بیر «بوتون» اولاراق دا، منیمسه مه لی دیر. بو آیریلماز –بؤلونمز «بوتون»، آیدینلانماجی، مودئرن چاغیمیزین، مودئرن فلسفه سل دوشونمه(تفکر) سی اولاراق، کندی «اؤز»(ماهیت)ونده (دوغاسینا گؤره)، دین دیشی(غیری دینی)، اینسانجیل، کؤکلو، ایره لیله ییجی(پروگرئسیست) بیر دئوینیم دیر.

بیلیندیگی اوزه ره؛ آیدینلانماجی لاییسیته ایسه، هر بیر چئشیت ایلکل(پریمیتیو)، بوش اورتاچاغ اینانچلارینی دیشلایان، اونلارین اوُس قارشیتی(ضد-ی عقل) ارک(اقتدار)لری ایله بوُیورقان(دیکتاتور)لیقلارینا کسکین، آجیماسیز ساواشیم آچان، ائورنسل اینسان اوُسونا گووه نن، اینسان دوشونجه سینه دن یولا قویولان، مودئرن توپلوم(دوزه ن)، مودئرن بیلیم ایله بیلیشیمی آماچلایان بیر دوشونجه بیچیمیدیر. آیدینلانماجی مودئرن فلسفه ایله دونیاگؤروشونو اولدوغو گیبی آلغیلاییپ، کندی توپلوموموزا اوُیغولاماقلا، یئنی، مودئرن، اینسانجیل، بیره ی(فرد)لر کیشی لیگی(شخصیتی) ایله اونون دوغال حوُقوقو اوزه رینه قورولموش، ائل ارکی(دئموکراسی)، اؤزگورلوک، یاسالار اؤنونده ائشیت لیک، اوُسسال(عقلی/عقلانی) بیر دوزه نه دوغرو یؤنه لمک، اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسی نین گؤزآردی ائدیله مز آماچلاری نین آراسیندا یئرآلماقدادیر.

بو اولکو(ülküایدئآل)لری گرچک لشدیرمک ایچین؛ ایلک اؤنجه قارانلیق چاغا ایلیشکین دینسل-سؤیلن سل(میتیک/اسطوره وی) اینانچلار ایله داشیل(فوسیل) لاشمیش-چوروک، گئری قویوجو، انگل له ییجی گله نک-گؤره نکلردن بوسبوتون سویوناراق، یئنی، چاغداش، مودئرن، اوُسچو(راسیونال) باتی دونیاسی نین دوشونجه ایله کولتور چئوره سینه گیرمه دن باشقا، بیر چؤزگه(چاره) ده یوقدور. موصطفا کمال پاشا-نین دا بلیرتدیگی گیبی؛ یئترکی «هر بیر قوپوشون، بیر قوُرتولوش یوُلا(مشعله)سی اولدوغونو» دریندن منیمسه یه لیم.

آیریجا اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسیندا؛ اوُلوسوموز، ایران ایسلام جومهورییتی نین چاغ دیشی، چوروک، باغناز «پان شیعیزم-پان فارسیزم»، فاشیست ایدئولوژی سینه قارشی قویاراق، اؤزله دیگی مودئرن، اینسانجیل ، ایره لیله مه جی، اوُسچو بیر چاغین کولتورونون دوشونجه اورتامی(محیط)نین چئوره سینه گیرمه یی ده، آچیقجاسینا دیله گتیرمیشدی.

بو دئوینیمده؛ هئچ بیر دینسل-اینانچسال ساوسؤز ایله سیمگه(سمبول) لرین اورتایا چیقمادیغی نین دا، بوُرادا آلتینی قویوجاسینا چیزمک گرکیر. بو اولدوقجا اؤنملی اولغو(فاکت)یو؛ سؤزده ایران ایسلام جومهورییتی نین، ایچه ریده کی فارس اپوزیسیونو ایله قارشیلاشدیردیغیمیزدا، اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسی نین نه دئنلی(قدر) اوُیغار(مدنی/سیویل)، ایره لیله مه جی، لاییک اولدوغونو دا آنلاماق اولور. بیلیندیگی گیبی؛ ایچه ریده کی سؤزده فارس اوپوزیسیونون چوغونلوغو، باغناز(فاناتیک)، ایناقچی(دوگماجی)، کؤکده ندینجی(فوُندامانتالیست)، اوسته لیک مودئرن باتی دوشونجه سی دوشمانی اولان، «ایصلاحاتچیلار» ایله «میللی-مذهبی» آدلاندیریلمیش، گئریجی-شووئنیست، دئموکراسی قارشیتی گوجلرجه یؤنه تیلمکده دیر.

سونوچ:

اوُلوسال خوُرداد آیاقلانماسینی دوشونسل آچیدان آیریشدیرمایا قالقینجا، سانیلدیقیندان داها درین، گنیش، آیریجا آیدینلانماجی-قوُرتولوشجو بیر دئوینیم اولدوغو دا اورتایا قونولور. گونئی آذربایجان تورک اینسانی؛ آرتیق مودئرن بیر اوُلوس اولما سوره جینه گیرمیشدیر. بو سورچده؛ ایلک آددیم کندی دیل ایله دوشونجه بیچیمینی، دینجی، گئریجی، باغناز فارس دیلی ایله دوشونجه سی نین کؤله لیگیندن قوُرتارماقدیر. گؤنئی آذربایجان تورک اینسانی نین؛ قوُرتولوشونون باشلیجا، مودئرن چاغیمیزین بوتون قارماشیق(مرکب)، چتین(مغلق) بیلیمسل-فلسفه جه قاورام-آنلاییشلارینی قارشیلاما اولاناغینا یییه اولان، «مودئرن تورکچه»میزدیر. باشقا بیر دئییشله؛ قورتولوشوموزون باشی-بئینی؛ کولتوروموزو اولوشدوران «دیل»میز، یوره گی ایسه، مودئرن چاغیمیزین فلسفه جه لاییک، ایره لیله مه جی، اوُسچو دوشونجه بیچیمی دیر.

بو اولدوقجا آچیق گرچگی؛ دریندن آلغیلامایان کیمسه لر، یوزه یسل(سطحی) گونده لیک سیاسال لیقلارین توزاغینا دوشه بیلیرلر. گونئی آذربایجان تورک اینسانی نین؛ «تاریخسل یازغی»(تقدیر)سینی دگیشمه یه، یورولمادان چالیشانلار ایچین، گرچک باغیمسیزلیق، چاغداس اوُلوسال لیق(تورکچولوک/تورکچه چیلیک)، تام مودئرن آنلامییلا، اینسان اوغلونا یاراشیر، اینسانجا یاشامانین، ایلک قوشولو(شرطی)، کندی دیلی اوزه رینه قورولموش «اوُلوسال کولتورو» ائوره نینده یاشاماق دیر. یابانجی فارس دیلینده دوشونن بیر تورک؛ آچیقجاسینا، یابانجی بیر بئیین ایله دوشونن، «دوشونسل(فیکری) بیر کؤله»دیر. کؤله لیک آنلاییشی(مانتالیته سی/ذهنییتی) ائگمن اولدوغو سوره جه؛ قوُرتولوشدان قونوشماق دا یئرسیزدیر. گونئی آذربایجان تورکلری نین قوُرتولوشو باشدا؛ «اوُلوسال دیل ایله کولتورو» اولماق اوزه ره، چاغیمیزین ائورنسل مودئرن دوشونجه بیچیمینی دریندن قاورایاییپ، «دوشونسل کؤله لیک» آنلاییشینا سون قویماقلا، گرچک لشه جکدیر.

* «بیلینچ»؛ فلسفه سل آچیدان، هوسئرل(Husserl)ین دئدیگی اوزه ره: هرهانگی بیر شئیین بیلینجی دیر. توپلوم بیلیمسل باقیمدان ایسه: بللی بیر توپلومدا؛ اویه لرین اورتالاماسیندا اورتاق اولان اینانچلار، دویغولار کندینه اؤزگو(خاص) یاشامی اولان بللی بیر دیزگه(سیستم)یی اولوشدورور. بونو «اورتاق بیلینچ» (اورتاقلاشا/قاموسال/ بیلینچ) اولاراق آدلاندیریر، گؤرکملی توپلوم بیلیمجی دورکهایم(Durkeim).

** «من»؛ تین بیلیمجیلره گؤره: آنسال (ذهنی) سورکلی لیک(Continité mentale) اولاراق، تانیملانمیشدیر. بوندان دولایی؛ کیشی سل(شخصی) دویغولار ایله دوشونجه لر «من»-ه اؤزگو(خاص)دیر. داوید هوم(D. Hume) دا «من»ی: تین دوروملاری نین بیر-بیرینی ایزله ییشی اولاراق تانیملاییردی. آندره ژید(A. Gide): چئشیت لیکده آلغیلادیغیم شئی سورکلی «من»دیر، دئردی.
دینجی مسیحی دوشونور پاسکال(Pascal) بوتون دینجیلر گیبی؛ «من»ه قارشی چیقاراق: من تیسکیندیریجی دیر، دئییردی.

***«من لیک»(l` Ego)؛ تورک فلسفه آنسیکلوپئدی(اورهان خنجرلی اوغلو)-سی نین یازدیغینا گؤره: کیشی اوغلونون «من»ی اوستونده کی بیلینچلی بیلگیسی دیر… کیشی کندیسی اوستونه؛ کندینجه ائدیندیگی بیلگی یی، باشقالاری نین کندی سینی ناسیل گؤردوگو بیلگی سینه قاتاراق بن لیگینی اولوشدورور.

**** «تؤره»(Töre)؛ عوثمانلیجادا اخلاق: عرف، عادت، طبایع، سیرت، سجیه، عادت-ی طبیعه، عادت-ی مکتسبه، عادت-ی خیریه، حسن-ی اخلاق. گله نک-گؤره نک، گیبی آنلاملار داشیماقدا ایدی. تؤره بیلیم قوُراللاری نین بوتونو؛ «تؤره» سؤزجوگوییله گؤستره بیلیریز. «تؤره» دئییمی، اسکی تورک آغیزلاریندا «توره»(Türe) بیچیمینده :عادت، اصول، قاعیده، عرف، گؤره نک، یاسا، آیین(دین) آنلاملاریندا قوللانیردی (باق! «تاراما سؤزلوگو»، ت.د.ق ج ۵، ص ۳۸۷۱).

بوگون «توره Türe» دئییمی، عربچه «حوقوق» دئییمی قارشیلیغی اولاراق منیمسه نمیشدیر. «تؤره» دئییمی؛ ۱۹۴۲ ایلینده فلسفه تئریملری نین ساپتانماسی سیراسیندا «ت. د. ق»ونجا عوثمانلیجا عادت، اخلاق، فرانسیزجا (Moeurs) دئییملرینه قارشیلیق اولاراق، اؤنه ریلمیشدیر(باق! «فلسفه و گرامئر تئریملری، ایستانبول ۱۹۴۲ ص۸۹). «تؤره بیلیم» دئییمی ده «اخلاق، علم-ی اخلاق» (فرانسیزجا:La Morale/ L´ethique) اولاراق گؤستریلیردی. آنجاق ۱۹۷۸ ییلیندا «ت. د. ق»ونون یاییملانان «اؤزله شدیرمه قیلاووزو»ندایسا «تؤره» دئییمی «عرف= گله نک»، «عادت=گؤره نک»، «تؤره بیلیم=اخلاق»، آیریجا «دینسل یاسا= شرع» («مشروع» دئییمی قارشیلیغی اولاراق دا «تؤره ل» دئییمی گؤستریلیردی)، دئییملری قارشیلیغی اولاراق گؤستریلمکده دیر. اویسا؛ بوتون بو دئییملرین آنلام ایلیشکیلری بولوندوغو دئنلی، آنلام آیریلیقلاری دا واردیر. بو قاریشیق لیق «تؤره» دئییمینده «تؤره ل»، «تؤره سل»، «تؤره بیلیمسل»… گیبی تورئولرینده ده سورمکده دیر (« باق! فلسفه آنسیکلوپئدیسی ج ۶، ص ۳۷۷-۸).

یازانین سایتی

http://sayinqala.blogfa.com

 

آرتیک سنینله دورامام بو آکشام چیکار گیده ریم

حیسابیم کالسین ماحشره الیمی ییکار گیده ریم

سن زاحمت ایتمه یئرینده ن گورولتو یاپمام ده ریندن

پارماکلاریم اوزه ریندن سو گیبی آکار گیده ریم

آرتیک سوره رسین بیر صفا نه جیسمیم کالدی نه جفا

شیکایت ایتمم بو دَفا کافاما سیکار گیده ریم

بوزارمی ساندین آجیلار بلایا آتلار گیده ریم

کورشون گیبی ماوذر گیبی داغ گیبی پاتلار گیده ریم

کایب ائتسم بیله هر شئیی بو آشکی ییرتار گیده ریم

سینسیجه اولماز گیدیشیم کاپییی چارپار گیده ریم

سانا یازدیغیم شارکییی سازیمدان سؤکر گیده ریم

بن آغلایامام بیلیرسین یوزومه دؤنر گیده ریم

کؤپکلریمدن کوشومدان یاورومدان جایار گیده ریم

سندن آلدیغیم نه وارسا یئرینه کویار گیده ریم

ازدیرمم سانا کندیمی گؤوده می یاکار گیده ریم

بددوعا ایتمم اوزولمه کافاما سیکار گیده ریم

http://www.lalsevda.blogfa.com

سلام السون سنه مکتب استادی

سلام السون سنه مکتب استادی

 

مکــتبــلرده محــصلـیـن سوزو سن

 

اوشاقلادین روحونده سن گوزوسن

 

دنــیــا ســوزون معـناسینا اُئزوسن

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

سـنـّن آلار حـــق سـوزلری آداملار

 

هر طرفده ن وئرر انسان سلاملار

 

بــو هـفـته ده گــئـــلر سـنه پیاملار

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

آشـــنـــادیـــر ائـلّــره خوش صحبتین

 

علمیده ن سن پخش ائتدیغین نعمتین

 

هر حــــق سوزه گئتیردیغین حجّتین

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

زمـــزمـیـنـن الــفــبـانی اورگئتدین

 

هُــجّــه اینَن سن خدانی اورگئادین

 

حــیــاتیندا خوش وفانی اورگئتدین

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

ظــــولمتده چوخ مللته سن یانارسان

 

دئییلممیش سوزلری خوش قانارسان

 

پیس یاخجینی بیر بیریننن سینارسان

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

اولدوز کیمین یئراوزونده تابان سان

 

مـــعــرفـتــده علمیده بیر جهان سان

 

ارشادیندا هر کسَ خوش بیان سان

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

معرفتین علمین آدین اوجاتـــدیـن

 

انسانلاردا بو عشقی سن یاراتدین

 

آرزوندور گوزه ل اونا سن چاتدین

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

علمیده خوش ادبده سن دریا سان

 

آگـــاهــیـــده دانـــائـیــده دنیاسان

 

گولوستاندا بُلبُله خوش شیدا سان

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

انسانـــلارا وئـــــرمیسن سن سعادت

 

اُرگئدمیسن اوره کده ن خوش عبادت

 

عــبـــادت هــــم شــهامت هم شهادت

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

آرتــیـــریـبسان انسانداکی عزّتی

 

عـــزتـیــنن محــو ائـدیبسن ذلّتی

 

اوجالدیبسان آددی سانــلـی مللتی

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

هر قَدَمن هرآن ثواب یازیللار

 

هر سوالا سننن جواب یازیللار

 

خیرو شرَ ثواب عذاب یازیللار

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

دین یولوننان هرآن گوزل بیلَرسن

 

مستضعفین گوز یاشینی سیلَرسن

 

غنچه تکین گولشنده سن گولَرسن

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

سن اوشاقاطبیبه خوش درمانسان

 

آدلی سانلی خاطیره لی نشانسان

 

بیر ییغیلمیش صحبتینه دیوانسان

 

سلام السون سنه مکتب استادی

 

قارانلیقدا بیرجه یانان چیراغ سان

 

طبیعتده گول چیچکلی بیرباغ سان

 

هــــر بـلانین قـاباغیندا دایاغ سان

                          سلام السون سنه مکتب استادی

 

                      یوسف پورعظیم شوطی

دده م قورقودون آتاسوزلرى

دده م قورقودون آتاسوزلرى

 

آذربايجان ادبياتنين ان قيمتلي و ان معظم آبيده سي «کيتاب دده قورقود»تورکلرين ادبيات ساحه سينده ان اونملي يازيلاريندان بيري سايلير.خالق عادت –عنعنه لريني ؛اينام و گوروشلريني بديعي بيرشکيلده عکس ائتديرن بومحتشم آبيده ده تورکلرين ايسلامدان اونجه و ايسلامين ايلک چاغلارينا عاييت ياشايش بيچيملريني بويازيلن ايزلريني آلماق وگورمک مومکوندور.اوغوزخالقنين ياشايشلارينين بوتون آلانلارينا ايشيق توتان اثرده بيرچوخ بديعي اوزليکلرله قارشيلاشماق اولارکي هربيري اوزلوگونده بير آراشديرما ساحه سي سايلير.
بوآرادا “آتاسوزلري” خالق ادبياتنين ان گئنيش و ان اسکي وارليقلاريندان بيرسي اولدوقوندان ان اسکي دوورانلاردان بري بوتون يازيلي ادبياتيندا و آغيزدئيشنده اوزه ل بير يئره صاحيب دير.”آتالارسؤزلري”ائلين آغ ساققالارنين و مودريکلرنين ؛گلجک نسيللره آختارديقلاري و سويلديکلري حيات تجربه لري گوردوکلري اولايلاردان و ايشلردن وياشايشدان درسلر اولارق؛ قيسا سوزلرله ايضاحي دير کي دونيا گوروشلو کيشيلرينين دويغو و دوشونجه لريني و اونلاري ايشلدنلريني قيوراق ذکاليلارين گوسترگسي سايلير.آتاسؤزلري ؛خلق حيکمتلري و خلقين فلسفه سي دير.
“کيتاب دده قوروقود”ون ياراديجيسي سايلان “دده قورقود”دا ائلين «تامام بيليجيسي..»«غايبيدان دؤرلؤخبرسويلين»«اوغوز قومونون موشکيلريني حل ائدن..»«سؤزون توتوب تامام ائتديرن»بيرکيشي اولدوقوندان ؛خالقين بوتون قايغيلاريلان ماراخلانديغي اوچون دئديگي داستانلاردا و بويلاردا بولجا آتاسؤزلرييندن فايدالانميش دير.
“کيتاب دده قوروقود”ون اون ايکي بويوندا توپلام 65 آتاسؤزوواردير کي اونلاري بوگونکي دييالکديگميزله قارشيلاشديرديقيميزدا آيدينجا گورونورکي مين ايل بوسؤزلرين يازيب دئيلديگي دووراندان بويانا هئچ بير دگيشيکليک نه تکجه تاپماييب بلکه داهادا گؤزللشيب اوز ديرلريني داهادا آرتيرميش اولموشلاردير. “کيتاب دده قوروقود”دا کي آتاسؤزلرنين بيرچوخي کيتابين اون سؤزي سايلان بولومده يئرآلميشديرو باشقا آتاسؤزلري بويلارين ايچريلرينده تکليکده و چوخ آزاراق ايکيلي و اوچلي بيرشکيلده گلميشدير.
خاطيرلاتماق گرکير”کيتاب دده قوروقود”فولکلور قولارنين بيرچوخوني اوزونده يئروئريب دير کي “آندلار”"قارقيشلار”"آلقيشلار”"سايالار”…بونلاردان بيرنئچه سي ديرکي هربيرنين اوزلرينه اوزل يئرلره واردير.بوراداتوپلانان آتاسؤزلري اورتوقرافي يازي قرارلارينا اويغون اولاراق يازلميش اولوب ؛امما هئچ بير ديشيکليک سؤزلر اوزرينده اولماييب.

اؤلن آدام ديريلمز.
آت آياغي کوُلک؛اوْزان ديلي چويک اولور.
آت ايشلر ار اؤيونر.
آت ايشلمسه ار اؤگونمز.
آت قارداشدان ياخين دير.
آت منيم آلتيمدا بودورماسين.
آت يئمه ين آجي اوتلار بيتمسه ييي.
آتا اوغول قازانير؛آد اوچون.
آتا سوزو ايکي اولماز.
آتا آدين يورتمايان خويراد اوغول بئليندن انمسه ييي.
آري گونولده اولسا شراب آچار.
آغير يوکلرين زحمتين قاتير بيلير.
آللاه – آللاه دئميينجه ايشلر اؤنمز.
آنا حقي ؛تانري حقي.
آيدان آري؛گوندن گورکلي.
اجل وعده ايرميينجه کيمسه اولمز.
ارمالينا قييماينجا آدي چيخماز.
ازلدن يازيلماسا قول باشينا قضا گلمز.
اسکي پامبوق بئز اولماز.
اسکي دونون بيتي؛اوکسوز اوغلانين ديلي آجي اولور .
اسلان انيگي ينه اسلاندر.
اورلاشوبان سولارداشسا دنيز دولماز.
اوزون ياشين اوجي اولوم؛آخري آيريليق.
اوغوزون عارسيزي تورکمانين دلي سينه بنزه ر.
اوغول آتادان گؤرمينجه سفره چکمز.
اوغول آتانين يئتيريدر؛ايکي گوزوندن بيريدر.
اوغول دخي نيله سين ؛بابا اولوب مال قالماسا.
اونجه سودون؛سونرا قانين ؛ سوندا جانين آلدي .
بابا ماليندان نه فايدا باشدا دولت اولماسا.
باش اسن اولسا؛پورک بولونمازمي اولور.
بير ايگيدين قره داغ يوموروسونجا مالي اولسا ييغار؛ديررطلب ايدر؛نصيبيندن آرتيغين ييه بيلمز.
بيلديگين اونوتماسا عقل ياخشي.
تپه گن کؤپوني سوسه گن ييرتار.
تکبرليک ايليه ني تانري سئومز.
چاليشان قره پولاد ئوزقيليجن کوتلمز.
چيخان جان گرو گلمز.
دنيا شيرين ؛جان عزيز.
دنيا شيرين؛جان دادلي.
دوغرو يول گورونورکن؛اگري يولدان گلميه يين.
دولتسيز شريندن آللاه ساخلاسين .
دولتلي اوغول قوپسا اوجاغنين گؤزودور.
دوه جه بويوموشسن؛کوشکجه عقلين يوخ؛تپه جه يويوموشسن داريجا بئينين يوخ
قادا پولاد اؤزقيلينجيم قينين دوغرار.
قادر تانري وئرميينجه ارباييماز.
قارااواشا دون گئييرسن قادين اولماز.
قاري دوشمن دوست اولماز.
قره ائشک باشينا ئوين وورسان قاتير اولماز.
قره پولاد قيليچي چالمايينجا قريم دؤنمز.
قره قوچا قييماينجا يول آلينماز.
قوناغي گلمه ين قارا ائولر ييخيلسا ييي.
قونشي حقي؛تانري حقي.
قيز آنادان گؤرمينجه ئوگوت آلماز.
کول تپه جيک اولماز.
گؤنلون اوجا توتان ارده دولت اولماز.
گليملي گئديملي دنيا ؛سون اوجي ئولوملي دنيا.
گويده آرار؛يئرده بولور.
هئچ ايگيده وئرمه سين قادرتانري گوز بونومي.
هرزه- مرزه سويلمه
يئرده ايسه چيحاراييم؛گويده ايسه انديره ييم
ياپاغلي گويجه چمن گوزه قالماز
ياپا-ياپا قارلار ياغسا يازا قالماز.
ياد اوغلي ساخلاماقلا اوغول اولماز؛بويوينده سالير گئدر؛گوردوم ديمز.
يالان سوزبودونيادا اولونجا؛ اولماسي ييي.
يانليز ايگيت آلپ اولماز؛يوشان ديبي برک اولماز.
يايان ارين اميدي اولماز.

قايناقلار:
کتاب دده قورقود- م .ع .فرزانه-1358

سو كي سرگردان گزر

سو كي سرگردان گزر باشيندا واردير بير هوا...

 

گنجه نين بؤيوك «نيظامي»سينين نين بو سؤزونده ياتان حيكمتي دويماماق چتين ديرسه، بوگون 35 ميليون لوق آذربايجان توركونون ياراتديغي اوكيانين عظمتي ني گؤرمك ايران حاكملرينين و ايران حاكميتينه قارشي دوران فارس «موخالفتي» اوچون خيلي چتين بير مسئله دير. آلتايلاري، ساولان، سهند ذيروه­لريله بيرلشديرن، 35 ميليون اوغوز ائولادينين هانسي بير «هوا»ايله دولانديغيني يقين كي بونلار هله باشا دوشمه ميشلر. بير گون قاراداغ ذيروه لرينده، صاباحيسي چئشمه باشي مچيدي و سونرا باقرخان مزاريندا «تجلي» ائدن تومروسون روحونون عظمتيني يقين كي گؤزونده تور اولانلار گؤره بيلمزلر. سيراغا گون ثقفه الاسلام، دونن شيخ خياباني، سونرا صولح سئور روحاني آيت الله شريعتمداري­نين گئديكلري شرفلي يولو، بو گون «عظيمي»الشأن روحاني ميز طي طريق ائدير. قان تؤكن روس ژئنرالي وئردنف، (ثقفه الاسلامين قاتيلي)، مخبر السطنه (شيخ خياباني نين قاتيلي) و سيد حسين موسوي (خلق مسلمان حركتي نين ايشتيراكچيلاريني اعدام ائدن «عامل») كيمي لرين مدعالري بوگون بيرداها تكرار اولور. بوگون آمما نه وئردنف، نه مخبرالسلطنه و نه سيد حسين موسوي نين آديني حؤرمتله ياد ائدن تاپيلير. سؤز يوخ كي حجت الاسلام عظيمي ني دوستاق ائدنلر ده هان وئردنف لر سيراسيندا يئر توتاجاقلار و اردبيلده ائرمني هيئتي ني قبول ائديب، چئشمه باشي مچيدي نين حؤرمتيني پوزانلاردان، تاريخده مثبت بير آد قالماياجاقدير.

كئچميش ايران شاهي نين «من پيام انقلاب شما را شنيدم» جومله­سيني ائشيدنلرين چوخو هله ياشاييرلار. گؤره سن حاضيركي ايران رهبرلري نين آذربايجان ميلتي نين طبيعي و انساني ايستكلريني باشا دوشمك ده داها بؤيوك بير استعدادا صاحيبي اولدوغونو گؤستره جكلر مي؟ ! بو 35 مليون لوق ميلتين باشيندا اولان آزادليق هواسيني گؤره سن، تهران حاكيملري گئج اولماميش دوياجاقلارمي؟!

 

www.postci.blogspot.com

پرستاریم آنا

   پرستاریم  آنا

 

ای منیم مــوشـکـولـده دائم خوش مددکاریم آنا

 

زنــــدگــــا ــلـیـقـدا تـمام هردرده غمخواریم آنا

 

نـــازلــی مــونیس خوش وفالی پاک دلداریم آنا

 

خیر دالیقدان هر گئجه گوندوز پرستاریم آنا

 

کورپه لیقده ن سن دولاندین باشیمه پروانه تک

 

ساخــلـیـیـبـسان قـلـبیـده بـیـر آدیمی دردانه تک

 

قوجاقین مسکن ائدیبسه ن بیر منه کاشانه تک

 

آرزومــــدور ده یمه سین جــانـیـوه  آزاریم آنا

 

منده اُ لموش دردلره جانیوی یاندیردین آنا

 

خیردالیقدان سن منه دوزلوقو قاندیردین آنا

 

خوابه غفلتده ن منی هر آن اویاندیردین آنا

 

ای منیم مــهـــرو وفــالی پاکلی کرداریم آنا

 

پیچ و خمده موشکولو سن منه آسان ائیلدین

 

چئکدین اَ للر باشیمه دوداقی خندان ائیلدین

 

سویلدین درسه ادب پاک منی انسان ائیلدین

 

ای بو دونیا حیله سینه دائم هوشیاریم آنا

 

بیـــزلرین نا حق سوزو هی سنی بیمار ائیلدی

 

دونیانین ایششیقینی گـــوزلــــرینده تار ائیلدی

 

جسمیده پاک اوره گین دائمن خــونبار ائیلدی

ای منیم دونیاده خوش سردارو سرداریم آنا

 

دردلریم بیرلاله تک باغریوی هی قان اِیلدی

 

طــــاقـتـین الده ن آلیب حالین پریشان اِیلدی

 

دردلـــریم درده سالیب دردلرده طغیان ایلدی

 

ای مــنـیـم دونـیـاده هر دردیمه اسراریم آنا

 

بیلیره م مــهـرو وفــام چـاتـماز آنا حرمتیوه

 

زحمتین چوخلوچئکه م اولمازعوض زحمتیوه

 

زینتی مــن وئــره جم دفـتــریـمـده صحبتیوه

 

ساخلارام پاک سینه م اوسته سنی ای یاریم آنا

 

گناهیم چوخدو اینان بخشش اِله بیر منی سن

 

خیردالیقداندی اذییت سنه هـــی وئرمیشم من

 

سنه حاضیردی هـــرآن بیرجه نثار منده بدن

 

ساخـــلارام عــززتیوی جــانلی وفاداریم آ نا

 

یوسف پورعظیم شوطی

تاريم منيم

  تاريم منيم

سيزلايير احواليما صبحه قدر تاريم منيم

تكجه تاريم دير قارا گونلرده غمخواريم منيم

چوخ وفالي دوستلاريم واردير، يامان گون گلجه يين

تاردان اوزگه قالمايير يار وفاداريم منيم

يئر توتوب غمخانه ده، قيلديم فراموش عالمي

من تارين غمخواري اولدوم، تار غمخواريم منيم

گوزلريمه هر تبسم سانجيلير نئشتر كيمي

كيپريگي خنجردي، آه، اول بي وفا ياريم منيم

آسمان آلدي كناريمدان آي اوزلو ياريمي

ياش توكر اولدوز كيمي بو چشم خونباريم منيم

اي بو غملي كونلومون تاب و تواني، سويله بير

عهد و پيمانين نه اولدو، نولدو ايلغاريم منيم

"شهريار"م گرچي من سوز مولكونون سلطاني يم

گوز ياشيمدان باشقا يوخدور در شهواريم منيم

ترجمه ائدن: مبارز

 

شهریار

 

yashasen

تانرینین آدی و یادینان

نینیرم دنیزین ساکیتلیینی      انون دالغاسینا ؛ داشیرقاسینا اویغونام

یاشاسین آزادلیق ؛ یاشاسین اینسان     بو منیم ایک آرزومدور

yashasen

ني كيمي

ني كيمي

ناله دن دير ني كيمي آوازه ي عشقيم بلند

ناله تركين قيلمارام ني تك كسيلسم بند- بند

قيل مدد اي بخت، يوخسا كام دل ممكن دئيل

بويله كيم اول دلربا بي درد دير من دردمند

داغ لر دير اودلو كوكسوم دن قاراسي قوپماميش

يا ثبات عشق ايچون اود اوزره بير نئچه سپند

آچيلير كونلوم گهي كيم گريه ي تلخيم گوروب

آچار اول گلرخ تبسم بيرله لعل نوشخند

خاك راهيم دن مني قالديرا بيلمز سايه تك

قيلسا گردون آفتابين هر شعاعين بير كمند

"جام توت" دئيير ساقي گلچهره، زاهد ترك جام

اي كونول فكر ائيله گور كيم، هانسي دير توتماغا پند

اي ((فضولي))، صورت فقرين قبول دوست دور

هيچ درويشي، سنين تك گورمه ديم سلطان پسند

 

فضولي

 

حق دادنی نیست گرفتنیست بخصوص اگر بخواهی حقت را از کسانی بگیری که اسیر توهمات زاده خویش هستنددولت بر جامعه نظارت دارد ولی هیچ اجباری در خانواده بر ما تحمیل نشده است واین به میزان اصالت وشرف ما بستگی دارد که چگونه از زبان مادریمان حفاظت کنیم وتحویل نسل بعدی دهیم

آبي دون آبي داراق

آبي دون آبي داراق
ياريمي گؤردوم باياق
قاچديم، توتا بيلمديم
سيناسان بئله آياق
×
آپارديلار گولومو
ائله ديلر ظولومو
نه قويدولار دانيشام
نه كسديلر ديليمي
×
آرازي آييرديلار
قومونان دويوردولار
من سندن آيريلمازديم
ظلمونن آييرديلار
×
آراز اوستده، بوز اوستده
كاباب يانار كؤز اوستده
قوي مني اؤلدورسونلر
دانيشديغيم سؤز اوستده
×
آراز داشي، داش داشي
قلمدي يارين قاشي
جاهيل ايله بال يئمه
عاقيلينن داش داشي
×
آراز قيراقي مئشه
آچ قيز دستمالين دؤشه
آراسينا گول دوزوم
دؤوره سينه بنؤوشه
×
آراز آخار ليل ايله
دسته - دسته گول ايله
عالمه جان باغيشلار
مني ساخلار ديل ايه
×
آرازين باشي منم
ديبينين داشي منم
هر يئرده غريب اولسا
اونون سيرداشي منم
×
آرازام كوره بندم
بولبولم گوله بندم
من بو ائوده قوناقام
بير شيرين ديله بندم
×
آراز - آراز خان آراز
مين گؤزدن آخان آراز
سئوگيم مينيب گمييه
گل اتمه طوفان آراز
( خالق باياتيلاري)

ben sana mecburum

ben sana mecburum bilemezsin

adını mıh gibi aklımda tutuyorum

büyüdükçe büyüyor gözlerin

ben sana mecburum bilemezsin

içimi seninle ısıtıyorum

 

ağaçlar sonbahara hazırlanıyor

bu şehir o eski İstanbul mudur

karanlıkta bulutlar parçalanıyor

sokak lambaları birden yanıyor

kaldırımlarda yağmur kokusu

ben sana mecburum sen yoksun

 

 

BU ĞÜN HER ZAMANKİNDAN

 

FARKLİ BİR ŞEY YAPAYİM

 

DEDİM  OLMADİ .

 

YİNE SANA DEFALARCA

 

AŞİK  OLUP  SENI

 

DÜŞÜNDÜM.

 

ايلك دفعه گؤرنده وورولدوم يامان

وئرمه دي گؤزلرين وئرمه دي آمان

آي داغلار مارالي سئوگيلي جانان

كؤنلومو آلميسان هارا گئديرسن ؟ ...

 

اوز اوزه گلنده توتولدو ديليم

آليشدي آغزيمدا اود اولدو ديليم

سئوگيمي آچماغا چاتيشمير ديليم

كؤنلومو آلميسان هارا گئديرسن ؟ ...

 

كؤنولده دؤيونتوم داماردا قانيم

حياتدا سئوگيليم ، سئوگي ده آنيم

اوزاق گزمه آي باشينا دولانيم

كؤنلومو آلميسان هارا گئديرسن ؟ ...

 

(بابك قوجا اوغلو)

 

 

 بيرينجي سئودا
سانكي اوددور
 سو دور
آغيز آچير آدامي اودور
باخيرسان گورمورسن
گورورسن سئچميرسن
ديلين سوز توتمايير
كلف كيمي دولاشير
اوره يين تووشويور
  سانكي دالاردان آشير
بيرينجي سئودا

بابک وطن سئور

 

http://zendegi20.persianblog.com

 

 

آپاردي سئللر سارانی

 

گئدين دئيين خان چوبانا

گلمه‌سين بوايل موغانا

گلسه باتارناحق قانا

آپاردی سئللر سارانی

بير آلا گؤزلو بالانی

آرپا چايی درين اولماز

آخار سويو سرين اولماز

سارا کيمی گلين اولماز

آپاردی سئللر سارانی

بير آلا گؤزلو بالانی

آرپا چايي آشدی داشدی

سئل ساراني قاپدی قاچدی

هر گؤره‌نين گؤزو ياشدی

آپاردي سئللر سارانی

بير آلا گؤزلو بالانی

قالي گتير اوتاق دوشه

سارا يئري قالدي بوشا

چوبان الين چيخدی بوشا

آپاردي سئللر سارانی

بير آلا گؤزلو بالانی

 

آي آزادليق!(اوشاق شعري)

هر يانا كي گئديرم
هريانا كي باش چكيرم
قلميم له
كاغاذلار اوسته
سنين آديني يازيرام
سنين آدينلا هر زامان ياشاياجاغام
سن ياشاسان
منده ياشاياجاغام!
سئوگيلي سؤز!
سن ياشا هر زامان ...
ووروشماقيم،
باغيرماقيم،
چاليشماقيم،
ساواشماقيم،سنين اوچون دور ...
هارايلا
بورو اؤلكه مي!
ياشا...
چوخلو ياشا ...
آي ...
آزادليق!
(آيدين تبريزاوغلو)

 

دنيزه دؤنمك ايسته ييرم!
ماوي آيناسينداسولارين :
بوي وئريب ، گؤرونمك ايسته ييرم!
دنيزه دؤنمك ايسته ييرم!
گمي لر گئدير آيدين اوفوقلره گمي لر گئدير!
گرگين بياض يئلكن لري دولدورماز كدر!
البت عؤمروم گمي لرده بيرگون اولسون نؤبته يئتر.
و مادام كي بير گون اؤلوم مقدر:
من سولاردا باتان بير ايشيق كيمي
سولاردا سؤنمك ايسته ييرم!
دنيزه دؤنمك ايسته ييرم!
دنيزه دؤنمك ايسته ييرم!
( شعر : ناظيم حكمت)

 

 

 

آزادليقدير منيم درديمين درماني

آزادليقدير منيم درديمين درماني
Azadlıqdır mənim dərdimin dərmanı

آراز كسدي ايكي قارداش آراسينAraz kəsdi iki qardaş arasın
من آلارام گونئي گؤزو قاداسينMən alaram Güney gözü qadasın
باغلاسايديم اؤز ائليمين ياراسين Bağlasaydım öz elimin yarasın
بير دييه رديم قوناق گلين بيزلرهBir diyərdim qonaq gəlin bizlərə
قوربان اوللام او بولوتلو گؤزلرهQurban ollam o bulutlu gözlərə

اوره ك دولو كده رله ندي آغلارام Ürək dolu kədərləndi ağlaram
مرحم تاپيپ يارام اوسته باغلارام Mərhəm tapıb yaram üstə bağlaram
مردين آدين اوره ييمده ساخلارام Mərdin adın ürəyində saxlaram
آزادليقدير منيم درديمين درمانيAzadlıqdır mənim dərdimin dərmanı
من اولارام آزربايجان قوربانيMən olaram Azərbaycan qurbanı .

 

توحيد اذريون

ائل آراسيندا

ائل آراسيندا

بير نغمه اوخودوم ترجمان اولدو

دانيشدي درديمي ائل آراسيندا

بير نغمه اوخودوم بولوت تك دولدو

ك ؤ رلدي دوداقلار ديل آراسيندا

آغلايا بيلميرم گوله بيلميرم

هيجران چوخ چكه جك هله بيلميرم

حسرتي انگلره بوله بيلميرم

گون گئچير آي ايله ائل آراسيندا

من بير حيات ايديم ائللي اوبالي

من بير سئوگي ايديم عهده وفالي

من بير كارايديم هايلي هارايلي

سيم قالميش بسم الله زيل آراسيندا

نه اولا سئوينجدن آغلايا گوزوم

نه اولا داغلاردا عكس ائده سسيم

باهار ياغيشينا گيره تبريزيم

يويونسون عمانلار سئل آراسيندا

 

مدينه گولگون

من دِئييره م

         من دِئييره م

 

ياتا مميرام  بيرجه  منه  ساز وئرين

 

ساز وئرين هم  سسيمه  آواز وئرين

 

چالماق اوچون بيرسازيما نازوئرين

 

                    بلكه دوشم عشق اودوندا بير يانام

 

                    پروانه  تك  شمع  يانيندا  دايــانام

 

اوجا داغ تك باهاردا من قاردايام

 

قفسده  كي  بلبل كيمين  داردايام

 

گئجه گوندوز بيلين انتظار دايام

 

                   ائــديـن كمك آرزومــا تـــا چاتيم

 

                   بستريمده گئديم گئجه خوش ياتيم

 

دوزدوكي هرسوزه اوره ك شاد اولماز

 

هـــر قفـسيـن قـــوشلاري آواز اولـماز

 

گرچي ايـنـدي آديــم ائـلـده يــاد اولماز

 

                  سوئيلويه جم سوزلريمي ائللره

 

                  بلكه دوشر آديم بيرگون ديللره

 

شاعر گئده ن يولدا دوروب قالميشام

 

محـــببـتـي بــو يــولــلارا سـالميشام

 

شاعير لرده ن بو يولدا سوزآلميشام

 

               قوخمويا جام من گئده جم يولومو

 

              آخيره كن چاتتيراجــام قــوئلـومو

 

قاش آلتيندابيرجوت قاراگوزوم وار

 

عاشقلره عشق اودوننان سوزوم وار

 

عيبي دئيين منده چوخلو دوزوم وار

 

                بلكه عشقين يولون گوزه ل تانييام

 

                پيس ياخچيني بيربيريننن سانييام

 

آذربايجان تــوپــراقيـنـدا بيتميشم

 

تانينمايان يــئـرلـــريـنده ايتميشم

 

خــدمـتـيـمـي تـوپـراقينا ائتميشم

 

                 صحبتيم وار سوزلريم وار وطننن

 

                نام و نيشان ايسته ره م هر گئلننن

 

      یوسف پورعظیم شوطی - شنبه 19/12/85

بير باهارياشاديم تقويم لركيمي

بير باهارياشاديم تقويم لركيمي

سنلن اي اليمدن اوزولمش پري

بير باهارياشاديم تقويم لركيمي

من سني يئتيرديم گلجك يازا

قئشين سون گونونده بوراخدين مني

دؤستلارين آدريسي تئلفون نؤمرسي

اؤلن لركوسن لردفن اولدومنه

هله نؤروزگولويولا چيخمامش !

قالان لاركؤچدولرتزه تقويمه...

ايندي كؤهنه تقويم زامان داليندان

يالواريب كئچمشه گئتيردي سني

ايندي...گؤزياشيلا ايسلات بارماغين

آغليا آغليا...واراقلا مني

 

 

www.panturk.blogfa.com

زبان مادری و گلایه از همشهریان

زبان مادری و گلایه از همشهریان

من از بیگانگان هر گز ننالم               که با من هر چه کرد آن آشنا کرد

همشهری باور کن دوستت دارم ، بهترین اوقات من لحظاتی است که با تو هستم ، در بازار ، قهوه خانه ، مقابل دکان نانوایی ، جشن عروسی ، مسجد ، هیئت حسینی ، ماشین خط و ... از با تو بودن لذت می برم ، وقتی تو صحبت می کنی سرا پا گوشم و از سخنان زیبای تو آنچه را که مربوط به فولکور (فرهنگ عامه) غنی مان است می نویسم ، به کرات همچون شاگردی مشتاق در محضر استادی ات نشسته ام و تو با حوصله و گشاده رویی درِ گنجینه ی معلوماتت را به رویم گشوده ای.

تو حافظ و پاسدار زبان شیرین مادریمان هستی ، زبانی که از هزاران سال قبل در بستر اندیشه های اجداد پاکمان جاری است و امروز همچون ودیعه ای گرانبها به ما سپرده شده است ، و حیات ملت ما در همین زبان مادریمان است ، نسلها یکی بعد از دیگری می آیند ، بعد از اندک توقفی می روند و خاک می شوند ، ولی این ملت زنده است و به حیات خود ادامه می دهد ، چون زبان مادریمان زنده است ، با نابودی زبان مادری مرگ یک ملت فرا می رسد و جذب یاخته های ملتهای غیر می شود.

همشهری ، از بعضی هایتان گله مندم ، می خواستم از خانواده هایی شروع کنم که با بچه هایشان فارسی صحبت می کنند و دلم را به درد آورده اند، ولی مصلحت بود ، اول با گله مندی آغاز کنم ، گلایه از همشهریانی که زبان مادریمان را رنجه می دارند ، به صدای بعضی فروشندگان گوش کنید که داد می زنند : انار ساوه ، سبزی ، سبزی خوردن ، ماهی ، هویج ، لبو و ... آیا اهالی شهرمان زبان خود را نمی فهمند که تو به فارسی صدا می کنی ! ؟ یا اگر مثلا به "بالیق"  "ماهی" بگویی ارزش آن بیشتر می شود ! ؟ یعنی اسمهای ترکی ساوه ناری ، پئنجر ، سفره پئنجری ، بالیق ، کئشیر ، بینه و... را همشهریانمان نمی فهمند؟

روی "اوشقون" ، نام آشنای ما ، نوشته گذاشتی : "ریواس" ، این کلمه بقدری نامانوس است که اکثر فارسها هم معنی اش را نمی دانند ، این لغت را بنده ی خدایی به سفارش تو از لغت نامه ای پیدا کرده آورده و فروشندگان دیگر از تو تقلید کرده اند ، ما چرا با زبان مادریمان سر جنگ داریم؟ انگار ترکی نوشتن حرام است.

از یک فروشنده پرسیدم چرا به فارسی صدا می کنی : انار ساوه؟! با لحنی که انگار می خواهد چیزی به من یاد بدهد ، گفت : بنویس ببینم چطور می نویسند ، گفتم اگر به فارسی بنویسم می شود انار ساوه ، اگر به ترکی بنویسیم می شود ساوا ناری.

روی مینی بوسهای خط می نویسند : تخته پل ، محله قاضی ، محله امام زاده ، پل خاتون و ... چرا نام اصلی شان را نمی نویسیم : تاختا کورپو ، قاضی محله سی ، ایمامزادا ، خاتون کورپوسو و ... در تابلوی " ساییل لار مچیدی " نوشته اند : "مسجد سایل " ، آیا داشتن پسوند ترکی " لار " در یک کلمه گناه است ؟ !

پدران و مادرانمان برای هر پدیده ی تازه نام ترکی می گذاشتند ، به نامهای ترکی زیر توجه کنید : یول باسان (غلطک بزرگ) ، قیر- قوم (آسفالت) ، قوندارما دیش (دندان مصنوعی) ، دیک دابان باشماق (کفش پاشنه بلند زنانه) ، ات رنگی جوراب (جوراب زنانه نازک) ، اوزون قونج جوراب (جوراب ساق بلند) و... برای محلی نام فارسی در تابلو نوشته نصب می شود ، چرا باید عینا همان را تکرار کنیم ؟ چرا به جای "زنبورداران" و "میدان امام حسین" به زبان خودمان نمی گوییم : "پتک چی لر" ، "ایمام حوسئن مئیدانی"

اینها نمونه هایی بود بیان شد ، درد یکی دو تا نیست ، خودمان هم در بازی ترکی ستیزی رسوبات بجا مانده از خصلت متعفن شوونیستی رژیم منفور پهلوی نقشی به عهده گرفته ایم ، اینها ، یعنی مسخ شدن زبان مردم کوچه بازار ، ریشه زبان مادریمان را می سوزاند ، عوامل دخیل در بوجود آمدن این وضعیت فراوانند.

اما در مورد خانواده های ترکی که با بچه هایشان فارسی صحبت می کنند کار اینها از گلایه گذشته که از دستشان دلم خون است ، اینها اشکهای پنهان دلسوختگان غیرتمند زبان مادری را نمی بینند ، نمی دانند چه ظلم بزرگی در حق زبان مادری و ملت شان روا می دارند ، و چگونه تیشه به ریشه مان می زنند ، به نتایج فاجعه باری که عمل شان برای زبان مادریمان دارد ، واقف نیستند یا اهمیت نمی دهند ، خیلی حرف است در باره اینها ، فقط یک نمونه از حاصل کارشان می گویم : بعضا در خیابانهای شهرمان شاهد صحنه های دردناکی هستیم ، دسته ی دخترانی را می بینیم که فارسی صحبت می کنند  ، این دختران فکر می کنند که اگر فارسی صحبت کنند ، مثلا موندشان بالا می رود ، در حالی که سخت در اشتباهند ، جوانان غیرتمند ما در جستجوی هویت خویش اند و از نمودهای بی هویتی و از خود باختگی سخت بی زارند و دلتنگ ، امیدوارم این قبیل پدران و مادران بچه هایشان را تافته ی جدا بافته نساخته و مشکل سازی نکنند ، اینان به هیچ وجه نمی توانند عمل شان را توجیه کنند ، عملی که به نابودی زبان مادریمان می انجامد ، " الدن یاپیشمادینیز ، باری آیاقدان چکمه یین " .

 

 

 

www.yorgun.blogfa.com

گئدیشین گتیردی...

گئدیشین گتیردی...

گئدیشین گتیردی غمی ، غصه نی ،

قلبیم سئوه بیلمز داها کیمسه نی

هر گئجه رویامدا گورورم سنی ،

یوخومو آپارا بیلمه یه جک سن.

 

گئتدیین یوللارا حسرتله باخدیم،

دنیز تک کوکره ییب ، چای کیمی آخدیم.

منیمله قالاجاق بو قارا بختیم ،

بختیمی آپارا بیلمه یه جک سن.

 

گوناهین قارشینا چیخاجاق سنین ،

تنهالیق قلبینی سیخاجاق سنین ،

آهیم یاندیراجاق یاخاجاق سنی ،

آهیمی آپارا بیلمه یه جک سن.

 

گؤزومون یاشینی سیلسم ده بئله ،

سن سیز دردلی - دردلی گولسم ده بئله ،

من سنین دردیندن اؤلسم ده بئله

روحومو آپارا بیلمه یه جک سن...

نصرت کسمنلی

 

 

www.elqiziyam.blogfa.com

 

 

گئتمه ترسا بالاسی

گئتمه ترسا بالاسی

اذن وئر توي گئجه سي من ده سنه دايه گليم

ال قاتاندا سنه مشاطه ، تماشايه گليم

سن بو مهتاب گئجه سي سئيره چيخان بير سرو اول

اذن وئر ، من ده دالينجا سورونوب سايه گليم

منه ده باخدين او شهلا گوزونله ، من قارا گون

جرئتيم اولمادي بير كلمه تمنايه گليم

من جهنم ده ده باش ياسديقا قويسام سنيله

هئچ آييلمام كي دوروب جنت مآوايه گليم

ننه قارنيندادا سنله آكيز اولسيديم اگر

ايسته مزديم دوغولوب بيرده بو دونيايه گليم

سن ياتيب جنتي رؤياده گؤرنده گئجه لر

من ده جنتده قوش اوللام ، كي او رؤيايه گليم

قيتليغ ايللر ياغشي تك قورويوب گؤز ياشيميز

كوي عشقينده گرك بيرده مصلايه گليم

سن ده صحرايه مارال لار كيمي بير چيخ ، نولي كي

من ده بير صيده چيخانلار كيمي ، صحرايه گليم

آللاهيندان سن اگر قورخموييب ، اولسان ترسا

قورخورام من ده دؤنوب دين مسيحايه گليم

شيخ صنعان كيمي دونقوز اوتاريب ايللرجه

سني بير گؤرمك اچون معبد ترسايه گليم

يوخ صنم! آنلاماديم ، آنلاماديم ، حاشا من

بوراخيم مسجيديمي ، سنله كليسايه گليم!

گل چيخاق طور تجلايه ، سن اول جلوه ي طور

من ده موسي كيمي ، او طوره تجلايه گليم

شيردير (( شهريار )) ين شعري ، الينده شمشير

كيم دئيه ر من بئله بير سيرله دعوايه گليم؟

 

شهریار - آذر آيي 1353

www.elqiziyam.blogfa.com

 

گل سئوگیلی یار

گل سئوگیلی یار

 بسدیر بو قدر   آیریلیغین      گل بیزه بیرده

گل قوی قدمین  نازیله    گؤزلر گؤزه بیرده

آچ گون اوزونو ائللرین اولسون گؤزو آیدین

چیخسین بو قارانلیق گئجه میز گوندوزه بیرده

گل گول گولوشون پایلایا   اؤزگورجه چمنده

بولبول   چالا سازین   اوخویا   نرگیزه بیرده

سنسیزلیک اودو وورغون اوره کلرده سیزیلدیر

اس  آل  کولونو   کؤزلری چیخسین اوزه بیرده

خوش گونلره   حسرتله  یئریکلیر    آنا تورپاق

وئر موشتولوغون   گوللر  آچا    تپ تزه بیرده

ییرت اؤرتوگونو   حوکم سورن  زهد و ریانین

چاش باش دولانان  ترس ده   دؤنسون دوزه بیرده

گؤز گؤرموراؤنون بسکی خرافات چنی چؤکموش

ظولم ایله  جهالت   اوتوروب     دیز دیزه   بیرده

ویراندی       کؤنوللر  قودوران     قانماز  الیندن

گل  گلسین    آبادلیق    ییخیلان     ائومیزه بیرده

گل    گولسون  اوزو   ائللرین        آزاد وطنینده

سئودانی      سئوینجی   یاشایاق   بیز بیزه  بیرده

حسرتلی   گؤزو   یولدا  قالیبدیر       قوجا ارکین               

گل   سئوگیلی  یار  گل  قاداسی    تبریزه   بیرده

www.panturk.blogfa.com

گولوستان

گولوستان 

   

  آذربايجانين بيرليگي و ايستيقلاليتي 

  اوغروندا چارپيشان ستار خان، 

  شئيخ محمد خياباني 

  و پيشوري نين عزيز خاطيره سينه 

  ---------------------------------- 

   

  ايپک يايليغييلا او، آستا-آستا 

  سيليب عئينگيني گؤزونه تاخدي. 

  اَييليب ياواشجا ماسانين اوسته 

  بير مؤهوره باخدي، بير قولا باخدي. 

   

  کاغيذا هوسله او دا قول آتدي، 

  دوداغي آلتيندان گولومسيه رَک. 

  بير قلم اَسیرليک هيجران ياراتدي، 

  بير خالقي يارييا بؤلدو قيلينج تک. 

   

  اؤز سيوري اوجويلا بو لعلک قلم 

  دلدي سينه سيني آذربايجانين. 

  باشيني قالديردي، 

  آنجاق دم به دم 

  کسديلر سسيني آذربايجانين. 

   

  او گولدو کاغيذا قول چَکن زامان، 

  قييدي اورکلرين هيجران سسينه. 

  او گولدو حاق اوچون دايم چارپيشان 

  بير خالقين تاريخي فاجيعه سينه. 

   

  اَيلشيب کناردا توپساققال آغا، 

  هردن موترجيمه سواللار وئرير. 

  چئوريلير گاه سولا، باخير گاه ساغا، 

  باشيني يئلله ديب تسبئح چئويرير. 

  قويولان شرط لره راضيييق دئيه، 

  طرفلر قول چکدي مواهيده يه... 

  طرفلر کيم ايدي؟ هر ايکيسي ياد! 

  يادلارمي ائده جک بو خالقا ايمداد؟! 

   

  قوي قالخسين آياغا روحو تومريسين، 

  بابکين قيلينجي پارلاسين يئنه. 

  اونلار بو شرطلره سؤزونو دئسين، 

  زنجيري کيم ووردو شير بيلگينه؟ 

   

  هاني بو ائللرين مرد اوغوللاري؟ 

  آچين بره لري، آچين يوللاري. 

  بس هاني بو عصرين اؤز کوروغلوسو- 

  قيلينج کوروغلوسو، سؤز کوروغلوسو؟ 

   

  بابالارين شاني، شرفي، البت، 

  بيزه امانتدير، بؤيوک امانت... 

  يوخمو قانيميزدا خالقين غئيرتي؟ 

  بئله ساخلايارلار بس امانتي؟ 

  قوي ايلديريم چاخسين، تيتره سين جاهان!  

  اورکلر غضبدن 

  جوشسون، پارتلاسين. 

  دايم حاق يولوندا قيلينج قالديران 

  ايگيد بابالارين گؤرو چاتلاسين. 

   

  قوي اَيسين باشيني ووقارلي داغلار، 

  ماته مي باشلاندي بؤيوک بير ائلين. 

  مرثيه  سؤيله سين آخار بولاقلار، 

  عاغيلار چاغيرسين بو گون قيز، گلين!.. 

    

  طرفلر ساکيتدير، غضبلي دئييل، 

  محو اولان قوي اولسون، اونلارا نه وار. 

  ايمضالار آتيلير بير-بير، ائله بيل، 

  سئوگي مکتوبونا قول چکير اونلار. 

   

  آتيب ايمضاسيني هر کس واراغا، 

  اَيلشير ساکيتجه کئچيب يئرينه. 

  عئينکلي جنابلا، تسبئحلي آغا، 

  قالخيب اَل ده وئرير بيري-بيرينه. 

   

  اونلارين بيرلشن بو اللريله 

  آيريلير ايکييه بير ائل، بير وطن. 

  آخيديب گؤزوندن ياش گيله-گيله، 

  بو دهشتلي حالا نه دئيير وطن؟ 

   

  بير دئين اولمادي، دورون آغالار! 

  آخي، بو اؤلکه نين اؤز صاحيبي وار. 

  سيز نه يازيرسينيز باياقدان بري،- 

  بس هاني بو يوردون اؤز صاحيبلري؟ 

   

  بس هاني حقيقت، بس هاني قانون؟ 

  قوجادير بو يوردون تاريخي، ياشي. 

  بس هاني کؤکسونه سرحد قويدوغون، 

  بير واحيد اؤلکه نين ايکي قارداشي؟ 

   

  گؤرک بو هيجرانا، بو موصيبته، 

  اونلارين سؤزو نه، غرضي ندير؟ 

  بو خالق ازل گوندن دوشوب ظيلته، 

  اؤز دوغما يوردوندا يوخسا کؤله دير؟ 

   

  نئجه آييردينيز ديرناغي اَتدن- 

  اورگي بدندن، جاني جسددن؟ 

  آخي، کيم بو حاقي وئرميشدير سيزه، 

  سيزي کيم چاغيرميش وطنيميزه؟ 

   

  نئچه واخت سنگرده هئي اولاشديلار، 

  گولوستان کندينده سؤودالاشديلار. 

  بير اؤلکه ايکييه 

  آيريلسين دئيه!.. 

   

  گؤي ده گورولداميش دئييرلر او گون، 

  چؤللري، دوزلري بولودلار سارميش. 

  او گؤي گورولتوسو اولو بابکين روحويموش، 

  هؤنکوروب فرياد قوپارميش. 

   

  گولوستان کندي نين گول-چيچکلري 

  بير گونون ايچينده سولدو-سارالدي. 

   " گولوستان "  باغلاندي، او گوندن بري، 

  بو کندين آلنيندا بير لکه قالدي. 

   

  باغري کؤز-کؤز اولدو  " يانيق کَرَمين "  

  تئللر اينيلده دي، ياندي، نه ياندي. 

  آشيغين سازيندا داها بير حزين، 

  داها بير يانيقلي پرده ياراندي. 

   

  همين گون اؤلکه ني آپاردي سئل، سو، 

  توتولدو چؤهره سي گونون، آيين دا. 

  قوجا نباتي نين عشقي، آرزوسو، 

  او گون باتماديمي آرپا چاييندا؟ 

   

  آغلاييب داغلاردان اَسَن کولکلر، 

  بو مشوم خبري عالمه يايدي. 

  سانکي ديله گلدي گوللر، چيچکلر: 

   " بو ايشه قول قويان قوللار سينايدي " . 

   

  آرازين سولاري غضبلي، داشقين، 

  شيرين نغمه لري آهدير، هارايدير. 

  وطن قوشا بنزر، قانادلاري نين 

  بيري بو تايديرسا، بيري او تايدير. 

   

  قوش ايکي قانادلا اوچار، يوکسه لر، 

  من نئجه يوکسه ليم تک قاناديملا؟ 

  اورکلر بو درددن توغيانا گلَر، 

  آخار گؤزوموزدن ياش داملا-داملا. 

   

  جنابلار، بير آنليق دوشوندونوزمو؟ 

  وئرديگينيز حؤکمون آغيرليغيني؟ 

  بو حؤکمون دهشتي الليمي، يوزمو؟ 

  بيز نئجه گؤتورک بو گؤز داغيني؟.. 

   

  باشي کسيلنده بو مغرور ائلين 

  قلبين آغريسيني هيسس ائتدينيزمي - 

  قوجا فوضولي نين، ايگيد بابکين 

  اعتيراض سسيني ائشيتدينيزمي؟ 

  جنابلار، بير دامجي مورککبله سيز 

  دوشونون، نه لره قول چکميشسينيز؟ 

   

  بير دامجي مورککب، بير وطنداشي 

  قانينا بولاييب ايکييه بؤلدو. 

  بير دامجي مورککب اولوب گؤز ياشي 

  ايللرله گؤزلردن آخدي، تؤکولدو. 

   

  مين لکه ووردولار شرفيميزه 

  وئرديک، صاحيبيميز يئنه  " وئر "  - دئدي. 

  لاپ ياخشي ائله ييب دوغرودان، بيزه 

  بيري  " باران "  - دئدي، بيري  " خر "  - دئدي. 

  بيزي هم يئديلر، هم ده مينديلر، 

  آما داليميزجا گيلئيلنديلر. 

   

  حؤکمو گؤر نه قدر بؤيوکموش آنين 

  مؤهور ده باسديلار واراغا تکرار. 

  يوخ، واراغين دئييل، آذربايجانين 

  کؤکسونه داغ بويدا داغ باسدي اونلار. 

   

  ايمضالي، مؤهورلو ائي جانسيز واراق، 

  نه قدر بؤيوکموس قوووتين، گوجون. 

  اسرلر بويونجا ووروشدوق، آنجاق 

  سارسيدا بيلمه ديک حؤکمونو بير گون. 

   

  ائي کاغيذ پارچاسي، اول هئچ ايکن، 

  يازيليب، قوللانيب يوخدان وار اولدون. 

  بؤيوک بير ميلتين باشيني کسن، 

  قولونو باغلايان حؤکمدار اولدون. 

   

  بير ائلي ايکييه پارالادين سن 

  اؤزون کاغيذ ايکن پارالانمادين. 

  کؤکسونه يازيلان قلب آتشيندن، 

  نييه آليچمادين، نييه يانمادين؟ 

   

  آراز سرحد اولدو، اسدي کولکلر، 

  سولار ياتاغيندا قالخدي، کؤپوردو. 

  اوستو داما-داما تاختا ديرکلر، 

  چايين کناريندا صف چکيب دوردو. 

   

  سولار، سيزدن تميز نه وار دونيادا؟ 

  لکه دن خاليدير آخي قلبينيز. 

  باغرينيز آليشيب نييه يانمادي 

  بو چيرکين عمله قول قوياندا سيز؟ 

   

  ائي آراز، سپيرسن گؤز ياشي سن ده، 

  کئچديکجه اوستوندن چؤلون، چمه نين. 

  سني آرزولارا سد ائيله ينده، 

  نييه قورومادي سولارين سنين؟ 

   

  دايانيب آرازين بو تاييندا من 

   " جان قارداش "  دئييرم، او دا  " جان "  دئيير. 

  ائي زامان، سورغوما جاواب وئر، ندن 

  سسيم يئتن يئره، اليم يئتمه يير؟.. 

   

  قاريشيب گؤزومده، قاريشيب عالم 

  درد-دردي دوغرايير، غم-غمدن کئچير. 

  آرازين اوستوندن کئچه بيلميرم، 

  آراز درديم اولوب سينمدن کئچير. 

   

  تاختا ديرکلري تورپاغا دئييل، 

  قويدولار فوضولي ديواني اوسته. 

  يارييا بؤلوندو يوز، يوز اللي ايل 

  گرايلي، باياتي، موغام، شيکسته. 

   

  دمير چپرلري عشقيم، ديلگيم، 

  تاريخيم، عنعنه م اوسته قويدولار. 

  يارييا بؤلوندو جانيم، اورگيم، 

  يارييا بؤلوندو آرازدا سولار. 

   

  تاختا ديرکلري قويدولار آخ، آخ! 

  قلبيمين، روحومون، ديليمين اوسته. 

  بيز گولدوک، آغلاديق، يئنه ده آنجاق 

  بير سازين، بير تئلين، بير سيمين اوسته. 

   

  اورکدن اوره يه کؤرپو؟ بير دايان! 

  درديميز دينيرسه، بير سازين اوسته 

  شهرييار يارالي ميصراعلاريندان 

  کؤرپو سالماديمي آرازين اوسته؟! 

   

  بو تايدان او تايا آخيشدي سئل تک 

  گؤزه گؤرونمه يهن کؤنول تئللري. 

  بو سئلين اؤنونو نه چاي، نه ديرک 

  کسه بيلمه ميشدير يوز ايلدن بري. 

   

  آغالار بيلمه دي بيردير بو تورپاق 

  تبريز ده، باکي دا آذربايجاندير. 

  بير ائلين روحونو، ديليني آنجاق 

  کاغيذلار اوستونده بؤلمک آساندير. 

   

  بؤل، کاغيذ اوستونده، بؤل، گئجه-گوندوز، 

  تورپاغين اوستونه ديرکلر ده دوز، 

  گوجونو، عزميني تؤک ده مئيدانا، 

  قوشوندان، سيلاهدان سد چک هر يانا. 

  تورپاغي ايکييه بؤلرسن، آنجاق 

  چتيندير بدني جاندان آييرماق! 

   

  آييرماق کيمسه يه گلمه سين آسان 

  بير خالقين بير اولان دردي-سريني. 

  او تايدان بو تايا مصطفی پايان 

  اوخويور واحيدين قزللريني. 

   

  دولاندي زمانه، دؤندو قرينه، 

  شاعيرلر اود تؤکدو يئنه ديليندن. 

  وورغونون او حصرت نغمه لرينه 

  شهريار سس وئردي تبريز ائليندن: 

   

   " حیيدر بابا، گؤيلر قارا دوماندي، 

  گونلريميز بير-بيريندن ياماندي. 

  بير-بيريندن آيريلمايين، آماندير، 

  ياخشيليغي اليميزدن آلديلار، 

  ياخشي بيزي يامان گونه سالديلار. 

   

  بير اوچايديم بو چيرپينان يئلينن، 

  قوووشايديم داغدان آشان سئلينن، 

  آغلاشايديم اوزاق دوشن ائلينن. 

  بير گؤريديم آيريليغي کيم سالدي، 

  اؤلکه ميزده کيم قيريلدي، کيم قالدي " . 

   

  1959 

دانلود صوتی این شعر

 

www.yorgun.blogfa.com

 

اورگیم فریاد ایلر

اورگیم فریاد ایلر

 

اورگیم فریاد ایلر                          کونل قان آغلارمنیم

سنسیزقلان حیاتم                           سونن بیرشام بنزر

اورگیم فریاد ایلر                           کونل قان آغلار مینم

سنسیز قلان حیاتم                          سونن بیر شام بنزر 

آتپ کدین سن منی                          کونل همدمیمدین  

سنسیز یاشایا بیلمم                          اودلارا سالدین منی

آتپ کدین سن منی                           کونل همدمیمدین

سنسیز یاشایا بیلمم                           اودلارا سالدین منی

انصافن یوخمیش گولوم                      قلبین اینج داشیمش  

دیردن کی سویرم                             سند وفا بویمش   

 انصافن یوخمیش گولوم                      قلبین اینج داشیمش  

دیردن کی سویرم                             سند وفا بویمش  

آتپ کدین سن منی                            کونل همدمیمدین

سنسیز یاشایا بیلمم                            اودلارا سالدین منی

آتپ کدین سن منی                            کونل همدمیمدین

سنسیز یاشایا بیلمم                           اودلارا سالدین منی

azad-azarbaycan.blogfa.com

میلت گوجه گلمیش

 

میلت گوجه گلمیش

-------------------------- 

میلت چیغیریر تورکم هارای حاقیمی دانما

دولت باغیریر کس سسیوی آنلاما قانما

فرمان بوراخیر وور باتومو , ووردولار آما

سانکی خوروزون اوستونه  نارین جوجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

روحوم آچیلیب لذت آلیر ائل یوروشوندن

زنجیری قیران سانکی چوروک تئل یوروشوندن

تاریخ یارادان تبریزیمین سئل یوروشوندن

گوندوز یوروشه باشلاییب آخیر گئجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

تورکون بئشیکی اورمیه طوفان قوپاریبدیر

تورپاقلارینا گوز تیکه نه گوز قوپاریبدیر

نعمتلی موغان سون سوزو سویلر قوتاریبدیر

قات قات قالانیب دردلری چون لاپ دیبه گلمیش

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

دان اولدوز تک پارلاییر اولکمده بیر اولدوز

پاک ائتمیش حلال امدیگینی سود آنا تومروز

قافلان سایاغی قارتال اولوب قایغیلی سولدوز

حاقیم تالانیب سویله یرک گور نئجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

خوی تاریخی, بیر گوزگو کیمی گوز قاباغیندا

یاد ائلی لره دیز چوکوروب اوز قاباغیندا

زنگان دایانیب اون جیبهده گوز قاباغیندا

گوجلر بیر اولوب داغ کیمی گوجدن گوجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

ائل لر , قوشا چایلار, مییانا هایدیر هارایدیر

زونوزلا, ساراب, داش ماکیدا گور نئجه هایدیر

قئیرتلی مرندین بوروشو تبریزه تایدیر

ائل لر بیر اولوب میلته بیرلیگ وجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

ای آستارامیز, شانلی فریدون گوزو سنده

قالخ اردبیله یاردیم ائله شور ائله سنده

مئشگینله, اهر قان دوغورموش بیلیسنده

دوشمن گیجلیب اوستوموزه گیج گیجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

ای علم اوجاغی,ای ماراغا حوسنووه حیران

قاخدین آیاغا قئیره تیوی ائیلدین اعلان

چیخ بیر رمده قایناشیری میلیونی تهران

سانکی عرفاتدا حاجیلاردیر حجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

بیر عصری دیکی جان وئریسن قان وئریسن قان

چاتمیش زامانی اوزلویوون , سئوگیلی جانان

جنت بوجاغی, علم اوجاغی , آذربایجان

چوخداندی زامان سنله یامان بیر لجه گلمیش

آمما یئمه قم بیرداها میلت گوجه گلمیش

حاقیم تالانیب سویله یره ک گور نئجه گلمیش

 

دونیا گوزون آچسین کی بو میلت گوجه گلمیش

 

www.yorgun.blogfa.com

اخیراً فرماندار تبریز طی نامه ‌ای به سازمان بازرگانی استان آذربایجان شرقی ابلاغ کرده است که نسبت به استفاده از الفاظ و جملات ترکی در تابلو‌ فروشگاه‌ها و بر چسب کالاها جلوگیری شود و سازمان مذکور نیز در جهت اجرای ابلاغیه موصوف، هرگونه استفاده از واژگان و عبارات ترکی در تابلوی فروشگاه‌ها و بر چسب کالاها را ممنوع اعلام کرده است!
خودباختگی عجولانه فرماندار تبریز احتمالاً بخاطر مصوبه چند سال پیش هیئت دولت مبنی بر ممنوعیت نامگذاری تجاری واژگان غیرایرانی بوده است.
اکبر اعلمی نماینده مردم تبریز و رسول صدیقی نماینده مردم بناب نیز ضمن اعتراض به این دستور خودسرانه ، وزیرکشور را برای ادای توضیح به مجلس فراخوانده اند.
اعلمی ، با استناد به بندهای (ه) و (و) ماده 10 قانون برنامه چهارم توسعه که دولت را به منظور "ارتقای حقوق انسانی و احساس امنیت فردی و اجتماعی و پاسداری از حقوق شهروندی" موظف کرده به "ترویج مفاهیم وحدت آفرین و احترام آمیز نسبت به گروه های اجتماعی و اقوام مختلف در فرهنگ ملی" و "صیانت از حریم خصوصی افراد" کرده، متذکر شد به موجب اصل 9 قانون اساسی "هیچ مقامی حق ندارد به نام حفظ استقلال و تمامیت ارضی کشور، آزادی های مشروع را هر چند با وضع قوانین و مقررات سلب کند".
اکبر اعلمی و رسول صدیقی، نمایندگان شهرستانهای تبریز و بناب در مجلس شورای اسلامی به علت منع کردن اصناف و بازرگانان و کسبه در استفاده از واژگان وعبارات مرتبط با زبان ترکی در تابلوی فروشگاهها وبرچسب کالاها در تبریز از شورای تأمین این شهر به کمیسیون اصل نود مجلس شکایت کرده اند.
اکبر اعلمی و رسول صدیقی سپس به اصل 15 قانون اساسی استناد کرده اند که استفاده از زبانهای محلی و قومی را در مطبوعات و رسانه‌های گروهی و تدریس ادبیات آنها در مدارس در کنار زبان فارسی آزاد دانسته ،این نمایندگان حتی اقدام شورای تأمین تبریز در این خصوص را با استناد به ماده های 57 و 570 قانون مجازات اسلامی، مستحق مجازات دانسته اند.

یازان:وولقان
نقل از سایت اینترنتی www.Miyaneh.com

بیزیم تبريز

تبريز

 

تبريز مرکز استان آذربيجان شرقي است . در 46 درجه و 25 دقيقه طول شرقي و38 درجه و دو دقيقه عرض شمالي از نصف النهار گرينويچ واقع شده است ، ارتفاع آن از سطح دريا 1340 متر مي باشد . با وسعتي حدود 11800 کيلومتر در قلمرو مياني خطه آذربيجان و در قسمت شرقي شمال درياچه اروميه و619 کيلومتري غرب تهران قرار دارد و در 150 کيلومتري جنوب جلفا ، مرز يران وجمهوري آذربيجان قرار گرفته است . جمعيت تبريز بيش از يک ونيم ميليون نفر مي باشد.تبريز از سمت جنوب به رشته کوه منفرد هميشه پر برف سهند واز شمال شرقي به کوه سرخ فام عون علي (عينالي) محدود مي شود.رودخانه آجي چي (تلخه رود) از قسمت شمال وشمال غرب تبريز مي گذرد وبعد از طي مسافتي قابل توجه در دشت تبريز به درياچه اروميه مي ريزد ومهرانرود از ميانه تبريز مي گذرد که اکثراَ در فصول مختلف سال بي آب است.

تبريز زماني داري باغات ومزارع فرح انگيز وپرآوازه ي بود به همراه قنات ها وچشمه هي متعدد که امروزه تمامي آن همه باغات و مزارع از ميان رفته يا در حکم ازميان رفتن است وگستره شهر پيرامون خود را به مناطق مسکوني، تجاري، اداري وصنعتي وخدماتي مبدل ساخته است .

شرح تبريزازگذشته هي دورتابه امروزهرگزدرقاموس سطرهاونوشته ها نگنجيده است

پيشينه تبريز همواره در هاله ي از ابهام مستور بوده و امروزش نيز حکيتگر غريب است. تاريخ تبريز در پيش از ظهور اسلام اسير ظن ها و گمان ها وگاهي اغراض هاست وبعد از ظهور اسلام سيمي پر شکوهش نظر جهانيان را معطوف مي سازد و در گستره وسيع حکومت اسلامي به « قبۀ الاسلام » مشهور مي شود .

سپس در شاهراه ابريشم ، شرق را با غرب پيوند مي دهد ورونق اقتصادش به بنيان بازارها و کاروانسراهيي مي انجامد که عظيم ترين مکان مسقف پهنه گيتي مي گردد واز ين رو ـ رشک انگيز ـ داري شکوه مندترين ابنيه اعصار و مترقي ترين دانشگاه آنزمان ها ـ ربع رشيدي ـ مي شود .بنياد شهر تبريز و وجه تسميه نامش افسانه ي را مي ماند ، گاهي بوي اغراض مي دهد وبرخي موارد نيز از ظن ها وگمان ها نشأت مي گيرد .

زنده يادعبدالعلي کارنگ درآثارباستاني آذربيجان (آثاروابنيه تاريخي شهرستان تبريز ) در باب وجه تسميه تبريز مي نويسد: کلمه تبريز را جغرافي نويسان عرب چون سمعاني و ياقوت حموي به« کسر تاء » وجغرافي نويسان يراني و ترک چون حمد الله مستوفي و کاتب چلبي به « فتح تاء » و مورخان رومي و ارمني و روسي چون فاوست ، آسوليک ، وارطان و خانيکف به « فتح تاء » قلب « باء »

به « واو» يعني به صورت « تورز Tavrez » و« تورژ Tavdrz » ، «تورشavres T» دَورژDavrez » ذکر کرده اند.

درباره بنا و وجه تسميه شهر تبريز حمدالله مستوفي و ياقوت حموي مي نويسند: بني تبريز از زيبده زن هارون الرشيد است. وي به بيماري تب نوبه مبتلا بوده ، روزي چند در آن حوالي اقامت کرده ، در اثر هوي لطيف و دل انگيز آنجا بيماري زيبده زايل شده، فرموده شهري در آن محل بنا کنند و نام آن را« تب ريز » بگذراند.

اوليا چلبي کلمه « تبريزرا به معني ستمه دوکوچو » ( ريزنده تف و تاب ) و اين نام را با آتشفشاني ديرين کوه سهند مربوط دانسته است.

زنده ياد کارنگ در ادامه مي افزايد: مورخان ارمني هم اسم تبريز را « تورژ يا دورژ » محرّف عبارت « دَ ، ي ، ورژ » و به معني انتقال گاه دانسته و نوشته اند: باني تبريز خسرو ارشاکي ( 233 – 217 م ) حکمران ارمنستان است که آن شهر را به ياد گرفتن انتقام « ارتبانوس » يا « اردوان » آخرين پادشاه پارتي ارز اردشير بابکان بنياد نهاده و نام آن را ( Da – I – vrez ) گذاشته است.

مؤلف آثار باستاني آذربايجان با افسانه شمردن موارد ذکر شده مي نويسد: قديمي ترين ذکر نام تبريز را در کتيبه سارگن دوم پادشاه آشور خواهيم يافت، شرقشناس شهير فقيد ولاديمير مينورسکي مي نويسد: « سارگن دوم در سال 714 قبل از ميلاد به قصد تصرف ممالک اورارتو سفري به شمال غربي ايران کرد. از ناحيه سليمانيه کنوني ( واقع در کردستان عراق ) داخل کردستان مکري شد. از پارسوا Parsua ( پسوه کنوني ) و ساحل جنوبي درياچه اروميه گذشت. از سوي شرقي درياچه به راه خود ادامه داد و پس از پشت سر گذاشتن « اوشکايا » ( اسکوي کنوني ) قلعه « تارومي » يا « تاروني » و « ترماکيس » را گشود . بعيد نيست يکي از اين دو کلمه نام قديمي تبريز کنوني باشد.

چنانچه در ابتدا اشاره شد پيشينه تبريز همواره در هاله ي از ابهام مستور بوده است و بنياد و وجه تسميه نامش گاهي افسانه ي، گاهي مغرضانه و گاهي نشأت گرفته از ظن ها وگمان ها مي گردد. اين که تبريز قبل از اسلام مکاني آباد و يا غير آباد بوده است هوز سند محکمه پسندي در ميان نيست حتي در اوايل ظهور اسلام نيز در حمله اعراب به آذربايجان نامي از تبريز ديده نمي شود.تنها اشاره دقيق و مستند مربوط به زمان سلسله رواديان است که در زمان خلافت متوکل عباسي، رواد ازدي از اهالي يمن در آذربايجان به حکمراني پرداخت و در زمان او و فرزندانش تبريز رو به آبادي نهاد و دور شهر را بارو کشيدند. از آن زمان به بعد تبريز با سپري ساختن وقايع تلخ و شيرين آوازه ي جهاني يافت. اوصافي که در طول تاريخ از تبريز شده است به اجمال چنين است:

در قرن چهارم هجري ياقوت حموي تبريز را مشهورترين شهر آذربايجان مي خواند. ابوحوقل در 367 و ابن مسکويه در 421 و ناصر خسرو در 438 تبريز را بزرگترين و آبادترين شهر آذربايجان مي خوانند.

در سال 618 لشکر مغول به پشت دروازه هي تبريز مي رسند، اما تدابير شايان تقدير بزرگان شهر تبريز را از حمله مغولان مصون نگه مي دارد و مردم تبريز با بذل مال شهر را از کشتار و ويراني رها مي سازند. البته اين اتفاق سه بار تکرار مي شود و در هر سه بار مردم متمول تبريز همان تدبير را به کار مي بندند تا اين که در سال 638هجري قمري مغول ها به سراسر آذربايجان مسلط مي شوند و تبريز را پايتخت خود قرار مي دهند که در زمان غازان خان تبريز شکوه ويژه ي مي يابد. شنب غازان با ابهت تاريخي اش چشم ها را خيره مي سازد. خواجه رشيد الدين فضل الله وزير انديشمند ايلخانيان ربع رشيدي را بنياد مي نهد که در زمان خود عظيم ترين مرکز علمي – فرهنگي به شمار مي رود و از آن همه مجد و عظمت اينک ويرانه هايي از برج هي ربع رشيدي در ميان محله ي باقي مانده است.

اين شهر در طول تاريخ دوره هي طلايي متعددي را سپري ساخته است. دوران پايتختي ، دوران وليعهد نشيني ، دوران شکوفايي تجاري، اقتصادي، هنري و .... زماني مکتب تبريز در عرصه هنر تحول شگرفي را موجب مي گردد که امروزه آثار کم نظير آن دوره زينت بخش موزه هي جهان است. مردان و زنان نامداري از اين شهر برخاسته اند، کعبه ملي روم، ميعادگاه عرفا، شعرا انديشمندان و بزرگان بوده است. به همين خاطر تبريز يگانه شهري است که صاحب مقبره الشعر است. مقبره ي که خاقاني ها، همام ها، قطران ها و ..... سرانجام واپسين مقتدر آسمان شعر و ادب شهريار شيرين سخن در آن مکان مقدس آرميده است. اگر چه از بلايي زميني و آسماني در امان نمانده است، زلزله ها، سيل ها ، بيماري هي واگير ، جنگ ها و .. تبريز را آشفته ، اما باز اين شهر هميشه سرفراز به قول آقي يحيي ذکاء ، هر بار از زير ويرانه ها و خاکسترهي شهر پيشين همچون سمندري، زنده تر و سرفرازانه تر قد برافراشته ، زندگي از سر گرفته و هيچگاه زبون پيشامدها و بازي هي روزگار نگرديده است. مير علي تبريزي واصع خط نستعليق، پير سيد احمد تبريزي استاد کمال الدين بهزاد و .... از جمله هنرمنداني بودند که تحولي در عرصه دنيي هنر آن روزگاد پديد آوردند. در زمان صفويه اين اقتدار هنري در تبريز به اوج خود رسيد اما جنگ صفويان با دولت عثماني آنچه را که يافته شده بود پنبه ساخت و از تبريز و از آن هم مجد و عظمتش جز کشتزارهايي سوخته و کوشک هايي ويران چيزي بر جي نماند و پايتخت به اصفهان منتقل شد و هر چه استاد و هنرمند و انديشمند بود به اصفهان کوچيد و بناهي عظيم اصفهان که امروز مايه مباهات کشورمان است به دست کوچندگان تبريز و هنرمندان اين خطه بنياد شد و پادشاهان صفوي که پادشاهاني فرهنگ دوست و هنر پرور بودند اصفهان را نگين ايران ساختند و همي سعادت از فراز آذربايجان بويژه ، تبريز پر کشيد و بر سر اصفهان سايه افکند.

تبريز گذشته از آنچه ذکرش رفت، در امور بنيادي نيز همواره پيشگام بوده است و شاهد اين مدعا قيام ها وتحول هي فرهنگي ، هنري و صنعتي است که شاهد آن بوده ايم و هستيم. نقش بنيادي تبريز در نهضت تنباکو به استناد مدارک وجود حقانيت مبداء نهضت تنباکو از تبريز را به اثبات مي رساند که در پي آن ميرزي شيرازي فتوي معروف خود را صادر مي کند وشرح واقعه به قلم پژوهشگر ارجمند آقي صمد سرداري نيا تحت عنوان « تبريز در نهضت تنباکو» به انجام رسيده است. قيام عظيم مشروطيت و نقش تبريز در اعطي مشروطه به مردم آن زمان امر مبرهني است که حکايتگر دليري مردان پولادين اراده ي چون زنده يادان ستارخان سردار ملي، باقرخان سالار ملي ثقة الاسلام،شيخ محمدخياباني، علي مسيو، حسين خان باغبان و ... است.

بعد از قيام مشروطه و وقايع مختلف، تبريز پس از سپري ساختن سال هي بحراني 20 الي 25 سال 1332 در نهضت ملي ساختن نفت يکي از ارکان حرکت هي آن زمان در سراسر کشور به شمار مي رفت و گواه اين ادعا، صفحه هي حاکي شور و حال انقلابي مطبوعات تبريز در آن سال هاست و ملاقات هي شادروان سيد اسماعيل پيمان با آيت ا... کاشاني و دکتر مصدق مي باشد.در نهضت خرداد سال 1342 نيز بازاريان با بستند بازار و خطبي تبريز با ايراد سخنراني هي مهم و پخش شب نامه ها و حرکت هي اصيل انقلابي دين خود را ادا کردند و سرانجام در 29 بهمن سال 56 با حرکتي توفنده بنياد شاهنشاهي 2500 ساله را به لرزه درآوردند و عظمت واقعه به قدري غير منتظره و خارق العاده بود که رژيم شاهي را دچار سردرگمي ساخت و ساواک با تمامي ادعاهي پرطمطراق خود عاجزانه به تقلا برخاست.

آنچه رفت مختصري بود از تبريز و وقايع تاريخي فرهنگي آن. اينک به شرح مختصر يکايک موارد شايان توجه اکتفا مي شود. با اين اميد که اين سطور در شناساندن سيمي تبريز بري هر صاحب اشتياقي سودمند واقع شود.

توسعه شهر تبريز از طريق ايجاد بازارچه هايي در امتداد دروازه هي هشت گانه قديمي صورت گرفته است. با پوشش فواصل بازارچه ها توسط واحدهي مسکوني، سيمي شهر فعلي در قرن گذشته شکل گرفته است و اکنون نيز اين سيما را مي توان در محلات قديمي شهر کاملاً مشاهده نمود هر چند خيابان کشي هي جديد آن بافت قديمي و سنتي را از بين برده با ين همه در بين کوچه پس کوچه هي قديمي شهر و بر خيابان هي قديمي مي توان به وضوح معماري قديمي شهر را که از آنها آثاري هر چند غير معمور بر جا مانده است مشاهده نمود . ين قسمت از شهر از شمال به محله دوده چي ( خيابان شمس تبريزي )، از جنوب به محله ليلاوا و چرنداب ، از شرق به خيابان ثقۀالاسلام و خاقاني و از غرب به راسته کوچه و شريعتي محدود مي گردد . در درون ين هسته مرکزي بازار تبريز قرار گرفته است که با وسعتي معادل يک کيلومتر مربع از تيمچه ها و سراها و دالان ها و مساجد و حمام ها و حجرات تشکيل يافته است . ين بازار بعد از مشروطيت و مخصوصاَ بعد از سال هي 1300 شمسي در اثر عدم توجه رو به خرابي گذارده است . هجوم معماري جديد و استفاده از مصالح جديد به جي مصالح سنتي قديم، ين بازار را مورد تهديد جدي قرار داده است . رکورد اقتصادي منطقه بعد از سال هي 1320 که مسيل سياسي وقت موجد آن بوده است و فرار سرميه هي بومي ، در انهدام بازار تبريز نقش مهمي داشته است به طوري که در دهه هي 30 و 40 بي توجهي به اوج خود رسيده و بيشتر انهدام بازار و بافت سنتي آن در ين سال ها صورت گرفته است . با تمام ين ها اگر يک جهانگرد اروپيي بخواهد به شرق مسافرت نميد از اروپا تا تهران بازار سر پوشيده ي به بزرگي و عظمت بازار تبريز مشاهده نخواهد نمود.

از جهانگردان بنامي که بازار را در اعصار و قرون مختلف ديده و توصيف نموده اند مي توان مقدسي در قرن چهارم ، ياقوت حموي قرن هفتم ، مارکوپولو قرن هفتم ، ابن بطوطه قرن هشتم ، حمدالله مستوفي قرن هشتم را نام برد که هر به فراخور حال از بازار و وفور کالا و ين که درآمد بيشتر مردم از طريق داد و ستد به دست مي يد سخن رانده اند ولي مفصل ترين آنها را شاردن داشته است . او بازار را داري 15000 باب مغازه و تبريز را داري بزرگترين بازار آسيا به حساب مي آورد .

بازار تبريز يکي از شاهکارهي جالب معماري يراني است . طاق ها و گنبدها مقرنس بي نظير يا کم نظيري دارد .

بزرگترين گنبد بازار ، گنبد تيمچه امير است . مهم ترين تيمچه هي فعلي بازار تبريز عبارتند از : تيمچه امير ، تيمچه مظفريه ، تيمچه شيخ کاظم ، تيمچه گرجيلر ، تيمچه حاج صفر علي ، تيمچه ميرزا شفيع ، تيمچه حاج رحيم ، تيمچه حاج مير ابوالحسن.

باني تيمچه اميرميرزامحمد خان امير نظام زنگنه است که در 1260 ه.ق درگذشته است .

معمار معروف آن صمد معمار بوده است که داستان زندگي او در بين معمرين تبريز زبانزد است . وي در اواخر عمر با فقر روزگار گذرانيده و با فقر زندگي را بدرود گفته است . يکي از زيباترين قسمت هي بازار تبريز تيمچه مظفريه است . ساختمان ين بنا در سال 1305 ه. ق پيان پذيرفته است و نامگذاري آن به سبب حضور مظفرالدين ميرزا و افتتاح آن به دست وي بوده است . باني آن حاج شيخ معروف ( جعفر قزويني ) بوده است که در عين حال باني تيمچه ها و دالان حاج شيخ نيز مي باشد.

معروف ترين راسته هي بازار تبريز در حال حاضر عبارتند از :

بازار امير ، بازار کفاشان ، بازار حرمخانه ، راسته بازار ، يمن دوز بازار ، بازار حلاجان، قيزبستي بازار(قيز بسط بازار)،بازار سراجان ، راسته کهنه ، بازار کلاهدوزان ، دلاله زن بازار، بازار صادقيه ، بازار مسگران ، بازار حاج محمد حسبن ، بازار مشير ، بازار صفي ، بازار مير ابوالحسن ، رنگلي بازار ، بازارچه دوده چي ( شتربان ) ، بازارچه خيابان و ...

مجموعه بازار قديمي تبريز به سبب ويژگي هي معماري آن و ضرورت حفظ و نگهداري از آن در سال 1354 تحت شماره 1097 در فهرست آثار ملي کشور ثبت شده و ينک مطابق قانون تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار دارد و هرگونه تعميرات و مرمت با اطلاع و مجوز آن سازمان صورت مي گيرد . سازمان ميراث فرهنگي کشور همه ساله از محل بودجه عمومي دولت و کمک هي مالي کسبه مبالغ قابل توجهي در مرمت و احياء ين مجموعه زيبي قديمي هزينه مي نمايد .

 

 

http://www.bilimturk.blogfa.com/post-9.aspx

سئوگی قاطاری

 

سئوگی قاطاری

قطار عشق

 

بو آتشی،بو یانقینی،

این آتش و عطش را

اوره گیمده چاتیب گئتدین،

در قلبم گذاشتی و رفتی

سن منی نفسینه

تو مرا به هوست

ساتیب گئتدین

فروختی و رفتی

بیر گره کسیز اشیا کیمی

مثل یک شیء بی ارزش

حیاتیندان آت منی

از زندگیت مرا بیرون بیانداز

اونود منی،اونود منی

فراموشم کن، فراموشم کن

 

اونود کی، یاشاناجاق

فراموش کن که  عشقمان پایدار بماند

نه قالیبدیر صاباحا

به طلوع خورشید چیزی نمانده است

(امیدی به پایداری این عشق نیست)

بو سئوگی نین قاطاری

قطار این عشق

گئتدی گولوم، گئتدی داها

ای گلم رفت، دیگر رفت

بو سون ویداع، بو سون ویداع

این وداع آخره، وداع آخر

نه اولار بیر ده دؤنمه گئری

چه می شود که دگر باره به گذشته ها برنگردی

قوی داها قالماسین

مگذار که بماند

اومید یئری

جای امیدی

تنهالارین، یالنیزلارین

جرگه سینه قات منی

مرا به جمع تنهایان بسپار

اونود منی، اونود منی

فراموشم کن، فراموشم کن

 

 

http://www.yalniz-atila.blogfa.com

حيا حجابيني

حيا حجابيني چكمه اوزونه
اونسوزدا باخميرسان اغيار سؤزونه
سون دفعه گؤزلريم باخير گؤزونه
بيرداها اوزومو گؤرميجكسن

سن آغلار قويموسان محبتيمي
چيرپميسان داشلارا حرييتيمي
مني ائله ميسن سئوگي يتيمي
بير داها اوزومو گؤرميجكسن

ايندي سن باشقاسان منيم گؤزومده
ساختا محبت عنوان اوزونده
مين حيله دويورام هر بير سؤزونده
بيرداها اوزومو گؤرميجكسن

سني سئومكدن ايسه سيتم ياخشيدير
عشقدن مين ديوان ائتسم ياخشيدير
بير يوللوق آيريليب گئدسم ياخشيدير
بير داها اوزومو گؤرميجكسن
( مير علي وكيل اوغلو)

نه لر

نه لر، نه لر يادا دوشدو
خاطيره لر اودا دوشدو
او گونلردن قلبيميزه
قورخولو بير صدا دوشدو
گورمه يه يديم کاش کي، سني.

باهار گلدي قيش ائوينه
بو کوچه ري قوش ائوينه
او واخت ناشي بنا کيمي
يادداشيمين داش ائوينه
هورمه يه يديم کاش کي، سني

کوله دونموش اود- اوجاقسان
بلکه يئله قالاجاقسان
اوندا اوشاق دئييلديم کي
بيليرديم کي سولاجاقسان
درمه يه يديم کاش کي، سني

هيجران گلدي سينه- سينه
گونلر اوتدو سنه- سنه
بير گولداندا ساخلايايديم
اوز اليمله اوزگه سينه
وئرمه يه يديم کاش کي، سني

یازان:  نصرت کسمنلي

 

 نظرلر ینیزین یولون گؤزله ییرم...

منتظر نظرات شما  عزیزان خواهم بود...